Μπάμπης Ζαφειράτος: «Ο Τσε της ποίησης – Ο ποιητής των ποιητών»
Ένας ύμνος στον Ποιητή των Ποιητών, στον μεγάλο Επαναστάτη Κομμουνιστή, στο ίνδαλμα του αγώνα και της αυτοθυσίας παγκοσμίως, στο πρότυπο για τους νέους, ιδιαίτερα, στον Τσε Γκεβάρα (1928-1967)
Ο Μπάμπης Ζαφειράτος είναι ο εργατικός και υπεύθυνος μελετητής, ο αξιόλογος και δεινός μεταφραστής, ο επίμονος και «σχολαστικός» ερευνητής, ο ευαίσθητος ποιητής, ο κοινωνικός αγωνιστής, με ένα πλούσιο εργο-βιογραφικό, το οποίο προτείνουμε να διαβαστεί προσεχτικά, ώστε ο αναγνώστης να κατανοήσει τον μόχθο και την ποιοτική ενγένει δουλειά του συγγραφέα..
Το παρόν βιβλίο του είναι ένας ύμνος στον Ποιητή των Ποιητών, στον μεγάλο Επαναστάτη Κομμουνιστή, στο ίνδαλμα του αγώνα και της αυτοθυσίας παγκοσμίως, στο πρότυπο για τους νέους, ιδιαίτερα, στον Τσε Γκεβάρα (1928-1967).
Έρχεται τώρα ο συγγραφέας και μελετητής Ζαφειράτος να μας αποκαλύψει μια άλλη πτυχή της προσωπικότητας και της δημιουργικής δραστηριότητας του Κομαντάντε: τη λογοτεχνική προσφορά του στους λαούς όλου του κόσμου. Να μάθουμε πώς στοχαζόταν, τι πίστευε και γι’ αυτό αγωνιζόταν, πού έφτανε το εύρος και η ποιότητα της σκέψης του και πώς υλοποιούσε στην καθημερινή δράση του μαζί με τους συντρόφους του την ιδεολογία και τα οράματά του.
Ο τόμος αυτός περιέχει έναν θησαυρό λογοτεχνικών κειμένων του Τσε (ποιήματα, διηγήματα, αφηγήματα), επιστολές του, άρθρα του, κριτική του για το ποίημα του Πάμπλο Νερούδα, «Canto General», και όχι μόνο. Θαυμάζει κανείς τον διαυγή απλό και γλαφυρό λόγο του Τσε, τη λογοτεχνική και αφηγηματική του δεινότητα και τη λεπτομερή παράθεση στοιχείων, χρήσιμο ιστορικό υλικό για τους σύγχρονους και μελλοντικούς μελετητές και ιστορικούς.
Ο συγγραφέας του φρόντισε να συμπεριλάβει και αρκετά φωτογραφικά ντοκουμέντα από τη ζωή του Τσε, αλλά και αρκετές φωτογραφίες που τράβηξε με τη μηχανή του ο ίδιος ο Τσε.
Επιβάλλεται να εξάρουμε την πολυπραγμοσύνη και την πολυδιάστατη ικανότητα του Μπάμπη Ζαφειράτου. Είναι ο «ενορχηστρωτής» και «μαέστρος» αυτού του βιβλίου, αλλά και ο εργάτης «βιολιστής», ο οποίος κατορθώνει να συγκεντρώσει ένα τόσο πλούσιο υλικό, να το μεταφράσει, να το σχολιάσει επαρκώς, να μας δώσει συγχρόνως μια κατατοπιστική Εισαγωγή και ένα πλήθος από πολύτιμες πληροφορίες στις υποσημειώσεις του (σ. 321-525), αλλά και να προσφέρει ένα «μυρωδάτο» και πολύχρωμο «μπουκέτο» από εκπληκτικά καλλιτεχνικά σχέδια με προσωπογραφίες του Τσε, του Φιντέλ και του Χοσέ Μαρτί, φανερώνοντάς μας και την ικανότητά του στον εικαστικό τομέα.

Ο αναγνώστης έχει να αποκομίσει πολλές πληροφορίες και γνώσεις για τη ζωή και τη δράση του Τσε, για περικείμενα και λεπτομερή στιγμιότυπα της Κουβανικής Επανάστασης και όχι μόνο, για συνεργάτες του, για στιγμιότυπα πολύ ενδιαφέροντα που αποτυπώνουν ξακάθαρα την προσωπικότητα και την προσφορά αυτού του καταπληκτικού ανθρώπου και πραγματικού επαναστάτη, στο παγκόσμιο προλεταριακό ταξικό επαναστατικό κίνημα, διαχρονικά.
Ο συγγραφέας συγκέντρωσε, μετάφρασε και μας παρουσιάζει ένα πλήθος απόψεων, μέσα από σημαντικά ποιητικά και πεζά κείμενα, αρκετών λογοτεχνών και ιδεολογικών συνοδοιπόρων του Τσε (Νικολάς Γκιγιέν, Μίρτα Αγίρε, Ελισέο Διέγο, Μιγέλ Μπαρνέτ, Ραφαέλ Αλβέρτι, Πάμπλο Νερούδα, Λαουρέτε Σεχουρνέ, Εφραΐν Ουέρτα, Τόμας Μέρτον, Μάριο Μπενεδέτι, Ρενέ Ντεπέστρε, Άλλεν Γκίνσμπεργκ, Χουάν Χέλμαν, Γεβγκένι Γεφτουσένκο, του ίδιου του συγγραφέα, Αϊδέ Σαναταμαρία, Αλέχο Καρπεντιέρ, Χοσέ Λεσάμα Λίμα, Χούλιο Κορτάσαρ, Ζοζέ Σαραμάγκου, Ίταλο Καλβίνο, Εδουάρδο Γκαλεάνο κ.ά.), για τη ζωή και τη δράση του, αναζητώντας τα σε ένα πλήθος βιβλίων και εντύπων, μοναδική και ενδιαφέρουσα και αυτή η συνεισφορά του συγγραφέα στον αναγνώστη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κεφάλαιο «Ο Αιώνιος (6 συνθέτες – 11 τραγούδια)», όπου διαβάζουμε για τη μουσική, τους στίχους και την ερμηνεία συνθετών και στιχουργών, που έγραψαν και τραγούδησαν τη ζωή και τη δράση του Κομαντάτε, όπως οι Κάρλος Πουέμπλα, Πάμπλο Μιλάνες, Σίλβιο Ροδρίγες, Αταουάλπα Γιουπάνκι, Πάμπλο δελ Σέρο, Ρουβέν Ορτίς, Βίκτορ Χάρα, Ντανιέλ Βιγέτι, Τζούντυ Κόλινς (σ. 305-319).
Ο Ζαφειράτος σχολιάζει μ’ έναν σύντομο αλλά υπέροχο τρόπο τα ποιήματα του Τσε (σ. 323-324) και μας δίνει ενδιαφέρουσες πληροφορίες μέσα από το βιβλίο του Ρικάρδο Ρόχο, Τσε Γκεβάρα (Η ζωή και ο θάνατος ενός φίλου) για τον αρχαιολόγο, φωτογράφο και ποιητή Γκεβάρα (σ. 325-332).
Ακόμη και οι επιστολές του Τσε έχουν μια ελκυστική δύναμη που προκαλούν τον αναγνώστη να διαλογιστεί εποικοδομητικά. Αλλά λυρισμό και γνήσια τρυφερότητα για αγαπημένα του πρόσωπα αποπνέουν και τα ποιήματα και τα πεζογραφήματά του.

Οι 618 υποσημειώσεις του βιβλίου φανερώνουν την επιμέλεια του συγγραφέα όσον αφορά την επεξήγηση και πλήρη πληροφόρησή μας για κάθε ζήτημα που αναφέρεται στα κείμενα, ώστε όσοι από εμάς είμαστε αδαείς ή ελάχιστα γνώστες εκείνης της ιστορικής περιόδου, εκείνων των περιοχών του πλανήτη μας που διαδραματίστηκαν τα ιστορικά επαναστατικά γεγονότα, εκείνων των προσώπων που ενεπλάκησαν στα γεγονότα, αλλά και στη ζωή του Τσε, να γνωρίσουμε, όσο γίνεται πληρέστερα, επίσης και άλλα κοινωνιολογικά, εθνογραφικά, βιβλιογραφικά, λεξικογραφικά, λογοτεχνικά, λαογραφικά, ιδεολογικά πολύτιμα στοιχεία και του διεθνούς επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος. Άλλωστε, ο Τσε ήταν (και είναι) μια εξέχουσα πρωταγωνιστική προσωπικότητα αυτού του ζώντος αυτού κινήματος διεθνώς και στη χώρα μας.
Το βιβλίο κλείνει με ένα Επίμετρο («Ο Τσε της ποίησης»), όπου παρατίθενται 54 ποιήματα, εμπνευσμένα από τη ζωή και τη δράση του μεγάλου επαναστάτη (σ. 527-595). Επίσης, «Ο Τσε του Εδουάρδο Γκαλεάνο» με 29 κείμενα από 5 βιβλία του (σ. 597-612). Για τους μελετητές και ερευνητές είναι χρήσιμη και «Η Ανυρωπογεωγραφία των Ονομάτων», που δημοσιεύεται (σ. 615-636).
Είναι τόσα πολλά τα εγκυκλοπαιδικά, ποιοτικά, ποσοτικά, ποικίλα και διάφορα τα στοιχεία αυτού του ογκώδους βιβλίου, που είναι φυσικό να έχω παραλείψει πολλά, ίσως σκόπιμα, ώστε να κινήσω την περιέργεια και το ενδιαφέρον του αναγνώστη να γνωρίσει, ίσως για πρώτη φορά, τόσα πολλά για την κουλτούρα της λατινοαμερικάνικης ιστορίας και των πρωταγωνιστών της, εκτός από τα τόσα που αφορούν τον Τσε Γκεβάρα.

Το Studio New Star και ο ακαταπόνητος και συνεχώς δημιουργικός και παραγωγικός Βελισσάριος Κοσσυβάκης συνεχίζει την εξελικτική πορεία των εκδόσεων των Απάντων του Τσε, τμήμα της οποίας είναι το παρόν ογκώδες βιβλίο. Του αξίζουν συγχαρητήρια και του ευχόμαστε δύναμη και υγεία για να ολοκληρώσει το πολύτομο, μοναδικό και αξιόλογο αυτό έργο! Ένα έργο που θα πρέπει να έχει αποδέκτες, τουλάχιστο σε βαθμό ενημέρωσης και σε πρώτο στάδιο, όλους τους εκπαιδευτικούς, τους εργαζόμενους, γενικότερα, τον φοιτητόκοσμο, ώστε συνειδητοποιώντας όλοι την αξία αυτής της πολύτιμης και πολύτομης έκδοσης, να μπει σε όλα τα σχολεία και τα σπίτια μας. Και φυσικά, κυρίως να μελετηθεί. Υπάρχουν θαυμάσια και χρήσιμα για τη γνωστική μας θωράκιση βιβλία, για την ανάπτυξη της κριτικής μας ικανότητας, αλλά και για πνευματική τέρψη, αγκαλιάζοντας τη σκέψη και τη δράση μεγάλων και σημαντικών προσωπικοτήτων των εργατικών, ταξικών και κοινωνικών αγώνων για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης από τη μέγγενη της καταπίεσης και εκμετάλλευσης, στον δρόμο για την κατάληψη της δικής της εξουσίας, για την επίτευξη της παγκόσμιας ειρήνης και φιλίας των λαών και για την εδραίωση κράτους δικαίου και ισοπολιτείας, λαϊκής κυριαρχίας και ευημερίας.
Ο ΤΣΕ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ
Εισαγωγή – Μετάφραση – Σχολιασμός – Σημειώσεις – Σχέδια: Μπάμπης Ζαφειράτος
Εκδόσεις NEW STAR, Αθήνα 2025, σχ. 24 Χ 17 εκατ., σελ. 637
Έχει καταστεί πλέον αναγκαιότητα – κι αυτό επιβάλλεται να το συνειδητοποιήσουν οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς –ότι η απομάκρυνσή μας από τη μελέτη αξιόλογων βιβλίων (και δεν εννοώ φυσικά μόνο λογοτεχνικών, αλλά και εκλαϊκευμένων επιστημονικών)– και υπάρχουν πάρα πολλά ποιοτικά βιβλία για κάθε ηλικία –θα είναι μια από τις βασικές αιτίες της αυτοκαταστροφής μας, του κατρακυλίσματός μας στην κατηφόρα της αμάθειας, της ημιμάθειας, της στείρας και ελλιπούς ικανότητάς μας να κρίνουμε αντικειμενικά και ορθολογικά τα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα. Αυτό δε πρέπει πάση θυσία να το αποφύγουμε, δρώντες προς την αντίθετη κατεύθυνση και συμμετέχοντας –με μελέτη και συνάμα με συνδικαλιστική και πολιτική δράση– στη σωστή πλευρά της Ιστορίας για το ατομικό, οικογενειακό και κοινωνικό συμφέρον μας.

