Κυριακή πρωί μ’ ένα ποίημα: «Το Ταξίδι» («Τα Άνθη του Κακού») του Σαρλ Μπωντλαίρ

Από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γαλλικής λογοτεχνίας, ο ποιητής  Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ (Charles Pierre Baudelaire‎‎) γεννήθηκε στο Παρίσι, στις 9 του Απρίλη 1821 και έφυγε από τη ζωή στις 31 του Αυγούστου 1867.

Το ποιητικό έργο του Μπωντλαίρ είναι συνυφασμένο με τη ζωή και την εποχή του.

Ο ποιητής κάνει την εμφάνισή του σε ηλικία 20 χρόνων.

Η συλλογή τα «Άνθη του κακού» αποτελεί εμβληματικό του έργο.

Το 1857 με την επιμέλεια του ίδιου του ποιητή κυκλοφορεί η πρώτη έκδοση που περιέχει 101 ποιήματα και φέρει τον τίτλο «Τόπος Κάθαρσης».

Στις 5 του Ιούλη 1857, η γαλλική εφημερίδα Le Figaro έγραφε σχετικά: «Σε ορισμένα σημεία αμφιβάλλουμε για την πνευματική υγεία του κ. Μπωντλαίρ. Όμως ορισμένα άλλα, δεν μας επιτρέπουν περαιτέρω αμφιβολίες. Κυριαρχεί, ως επί το πλείστον, η μονότονη και επιτηδευμένη επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, των ίδιων σκέψεων. Η αηδία πνίγει την αχρειότητα – για να την καταπολεμήσει σμίγει με το μόλυσμα»…

Δυο μέρες μετά διατάσσεται η απόσυρση του βιβλίου και η απαγόρευση της κυκλοφορίας του, ενώ τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου ο Μπωντλαίρ καταδικάζεται για «προσβολή της δημόσιας ηθικής και των χρηστών ηθών» και το δικαστήριο αφαιρεί από τη συλλογή τα έξι ποιήματα, που, όπως φαίνεται ενόχλησαν -πιο- πολύ την καθεστηκυία τάξη.

Ο ποιητής θα κυκλοφορήσει το 1861 μια νέα εμπλουτισμένη συλλογή, αποτελούμενη από 126 ποιήματα και τίτλο «Τα Άνθη του Κακού».

Το 1866 η τρίτη έκδοση της συλλογής «Τα Άνθη του Κακού» θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες. Στην ίδια περιλαμβάνονται τα έξι καταδικασμένα ποιήματα και κάποια καινούργια.

Το 1868 και αφού ο ποιητής έχει φύγει από τη ζωή, θα κυκλοφορήσει η τέταρτη έκδοση της συλλογής, που πλέον αποτελείται από 161 ποιήματα.

Όπως σημειώνει ο αείμνηστος πανεπιστημιακός Γιώργος Ρούσσης, στη μελέτη του με τίτλο «Το φάντασμα του κομμουνισμού πλανάται πάνω από την ποίηση του Charles Pierre Baudelaire» (Ριζοσπάστης, Σάββατο 19 Οχτώβρη 2024 – Κυριακή 20 Οχτώβρη 2024) η ποίηση του Μπωντλαίρ «διαπερνάται άλλοτε σαφέστερα, άλλοτε πιο αλληγορικά από μια καταγγελία του καπιταλιστικού λιβαδιού των δακρύων και της αστικής τάξης, καθώς και την ανάδειξη της αποξένωσης από την ουσία του ανθρώπου, έναν χλευασμό της μικρότητας των ενσωματωμένων ανθρώπων και, τέλος, από την ανάδειξη της λυτρωτικής προοπτικής μιας κομμουνιστικής κοινωνίας, την οποία και μας καλεί να ονειρευόμαστε με τα μάτια ανοιχτά», ενώ, στο ίδιο, επισημαίνει: «Θυμίζω ότι ο Baudelaire, που ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς Γάλλους λογοτέχνες, ο οποίος πήρε και ο ίδιος μέρος στα οδοφράγματα της Επανάστασης του 1844 ακριβώς λόγω της στάσης του ενάντια στην κυρίαρχη τάξη πραγμάτων κι όχι μόνον ούτε κυρίως για την προκλητική για την εποχή του μορφή της ποίησής του και των σκανδαλιστικών για την εποχή εκφράσεών του, διώχθηκε και λογοκρίθηκε.»

Τα αποσπάσματα από το ποίημα «Το ταξίδι» του Σαρλ Μπωντλαίρ, τα μεταφέρουμε από το βιβλίο «Τα Άνθη του Κακού» (δίγλωσση έκδοση) που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Γκοβόστη, σε μετάφραση  Δέσπως Καρούσου. Στοιχεία (που παραθέσαμε επιγραμματικά) για το ιστορικό κυκλοφορίας και απαγορεύσεων της συλλογής «Τα Άνθη του Κακού», παρατίθενται από τη μεταφράστρια στον Πρόλογο του βιβλίου.

Το Ταξίδι

Στον Maxime Du Camp

Για το παιδί, το συνεπαρμένο με χάρτες και χαλκογραφίες,
Το σύμπαν είναι όμοιο με την πελώρια όρεξή του.
Α! πόσο ο κόσμος είναι μέγας στων λαμπόγυαλων τη λάμψη!
Στης θύμησης τα μάτια πόσο είναι μικρός ο κόσμος!

Κάποιο πρωινό αναχωρούμε, με το μυαλό φλόγα μεστό.
Μνησικακία την καρδιά γεμάτη και πικρούς πόθους,
Πηγαίνουμε ακολουθώντας του κύματος το ρυθμό,
Μετεωρίζοντας το άπειρό μας στων θαλασσών το πεπερασμένο!

(…)

ΙΙ

Παριστάνουμε, ω φρίκη! Τη σβούρα και τη σφαίρα
Στις στροφές και τα πηδήματά τους· και στον ύπνο μας
Η Περιέργεια, μας στροβιλίζει και μας βασανίζει,
Σαν Άγγελος σκληρός που ήλιους μαστιγώνει.

Παράξενη μοίρα όπου ο σκοπός μετατοπίζεται,
και μη όντας πουθενά, μπορεί να ‘ναι οπουδήποτε!
Κι ο άνθρωπος, που η ελπίδα του ποτέ δε λυγίζει,
Τον αναπαμό για να ‘βρει τρέχει σαν τρελός!

(…)

VII

Πικρή γνώση, αυτή που αποκομίζεις απ’ το ταξίδι!
Ο κόσμος, μονότονος και μικρός, σήμερα, χθες, αύριο,
Πάντα μας κάνει να βλέπουμε το είδωλό μας!
Μιας όαση φρίκης σε μιας έρημο πλήξης!

Πρέπει ν’ αναχωρήσεις; Να μείνεις; Αν μπορείς να μείνεις μείνε·
Φύγε αν πρέπει. Ο ένας τρέχει κι ο άλλος ζαρώνει
Για να ξεγελάσει, τον άγριο κι ολέθριο εχθρό
Το Χρόνο! Αλίμονο! Είναι δρομείς χωρίς ανασασμό.

(…)

Ας σαλπάρουμε πάνω στη θάλασσα του Ερέβους
Με τη χαρωπή καρδιά του πρωτάρη ταξιδιώτη.
Ακούτε αυτές τις φωνές θελκτικές και πένθιμες,
Που τραγουδούν: Απ’ εδώ! Εσείς που θέλετε να δοκιμάσετε

(…)

Ω Χάρε, γερο-καπετάνιε, είναι καιρός! Ας σηκώσουμε την άγκυρα!
Η Χώρα αυτή μας ενοχλεί, Ω Θάνατε! Ας αποπλεύσουμε!
Αν ο ουρανός κι η θάλασσα είναι μαύροι σαν το μελάνι,
Οι καρδιές μας που γνωρίζεις γέμισαν ηλιαχτίδες!

Ρίχνε μας το φαρμάκι σου για να μας γιγαντώσεις!
Αυτή η φωτιά τόσο μας ψήνει το μυαλό, θέλουμε,
Να βυθιστούμε στ’ άδυτα της αβύσσου, Κόλαση ή Ουρανός, αδιάφορο;
Στο βυθό του Άγνωστου για να βρούμε καινούριο!

«Τα Άνθη του Κακού», Κεφάλαιο «Ο Θάνατος» (Ένα από τα ποιήματα που παρουσιάστηκαν στην έκδοση του 1861)

“Κυριακή πρωί μ’ ένα ποίημα”: Δείτε όλα τα ποιήματα εδώ.