«Γεια σου Γροιλανδία!» – Στρατιωτική και οικονομική «απόβαση» προετοιμάζουν οι ΗΠΑ στο νησί της Αρκτικής

ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑ

Στρατιωτική και οικονομική «απόβαση» προετοιμάζουν οι ΗΠΑ

«Γεια σου Γροιλανδία!». Με αυτήν την ανάρτηση και μια φωτογραφία του Αμερικανού Προέδρου πάνω από το νησί της Αρκτικής, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε πρόσφατα στην επικαιρότητα τη γεωπολιτική αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία και υπενθύμισε πως για την Ουάσιγκτον βρίσκεται «ψηλά στην ατζέντα», παρά την εξελισσόμενη ιμπεριαλιστική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Πριν από μήνες, ο Τραμπ είχε δηλώσει την πρόθεση της Ουάσιγκτον να αγοράσει ή να καταλάβει τη Γροιλανδία, και με αυτήν την ανάρτηση φαίνεται να αναζωπυρώνει την κόντρα με τη Δανία και τους Ευρωπαίους «συμμάχους».

Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει επανειλημμένως ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να ελέγχουν τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, σημειώνοντας πως σε διαφορετική περίπτωση το νησί κινδυνεύει να πέσει στα χέρια της Κίνας ή της Ρωσίας.

Πράγματι, υπάρχει έντονη κινητικότητα τόσο δημόσια όσο και παρασκηνιακά, στις διαπραγματεύσεις Δανίας – ΗΠΑ για τον στρατιωτικό και οικονομικό έλεγχο της Γροιλανδίας, που αποτελεί αυτοδιοικούμενο έδαφος της Δανίας, ενώ οι Ευρωπαίοι και ο Καναδάς προωθούν τα δικά τους συμφέροντα στη στρατηγικής σημασίας περιοχή.

Η ηγεσία της Γροιλανδίας είναι «υποχρεωμένη να βρει μια λύση» με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της Ομάδας Εργασίας που συγκροτήθηκε στις αρχές του έτους, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο οικονομικό συνέδριο «Future Greenland» που διεξήχθη στο νησί της Αρκτικής.

«Πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα οι ΗΠΑ να αφήσουν ξανά το αποτύπωμά τους στη Γροιλανδία», δήλωσε ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Γροιλανδία, Τζεφ Λάντρι, ο οποίος πήγε στη Νουούκ χωρίς πρόσκληση, πέντε μήνες μετά τον διορισμό του. «Η Γροιλανδία έχει ανάγκη τις ΗΠΑ», επέμεινε.

Πάντως, σύμφωνα με όσα συζητιούνται στις διαπραγματεύσεις, Γροιλανδοί αξιωματούχοι εκφράζουν «φόβους» ότι οι αμερικανικές απαιτήσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τη στρατιωτική ή οικονομική «απόβαση» στο νησί και θα περιορίσουν την «κυριαρχία» του – δηλαδή την κυριαρχία της Δανίας – για δεκαετίες.

Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ

Σύμφωνα με αποκαλύψεις των «New York Times», οι ΗΠΑ επιδιώκουν την τροποποίηση της υφιστάμενης στρατιωτικής συμφωνίας, ώστε να διασφαλιστεί η παραμονή αμερικανικών στρατευμάτων στη Γροιλανδία επ’ αόριστον.

Η Ουάσιγκτον πιέζει ώστε οι συνομιλίες να επεκταθούν πέρα από τα στρατιωτικά ζητήματα και ζητά ουσιαστικά δικαίωμα παρέμβασης σε μεγάλες επενδυτικές συμφωνίες στη Γροιλανδία, προκειμένου να αποκλειστεί η επιρροή της Κίνας και της Ρωσίας.

Οι δύο πλευρές συζητούν επίσης «συνεργασία» για την εκμετάλλευση φυσικών πόρων. Η Γροιλανδία διαθέτει σημαντικά αποθέματα πετρελαίου, ουρανίου, σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών, μεγάλο μέρος των οποίων βρίσκεται κάτω από τους πάγους της Αρκτικής.

Το Πεντάγωνο προωθεί παράλληλα σχέδια στρατιωτικής επέκτασης στην περιοχή. Πρόσφατα στάλθηκε αξιωματικός του Σώματος Πεζοναυτών στην πόλη Ναρσάρσουακ, στη νότια Γροιλανδία, για επιθεώρηση του αεροδρομίου της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, του λιμανιού και πιθανών εγκαταστάσεων για τη φιλοξενία αμερικανικών δυνάμεων.

Η γεωπολιτική σημασία της Γροιλανδίας

Στρατηγικά τοποθετημένη ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία, η Γροιλανδία θεωρείται ολοένα και πιο σημαντική στρατιωτικά και αναδεικνύεται σε γεωπολιτικό πεδίο μάχης καθώς οι πάγοι λιώνουν.

Ο επικεφαλής της Βόρειας Διοίκησης του αμερικανικού στρατού, στρατηγός Γκρέγκορι Γκιγιό, περιέγραψε στους «New York Times» τη στρατηγική σημασία που αποδίδουν οι ΗΠΑ στην Αρκτική, καθώς η κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο των πάγων ανοίγουν νέες θαλάσσιες οδούς και ενισχύουν τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό στην περιοχή.

Οπως είπε, η Γροιλανδία θα αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου δικτύου στρατιωτικών εγκαταστάσεων και σταθμών ραντάρ που θα εκτείνεται από την Αλάσκα έως τον Καναδά. Ο αμερικανικός στρατός εξετάζει επίσης τη δημιουργία λιμανιού βαθέων υδάτων καθώς και βάσης ειδικών δυνάμεων που θα χρησιμοποιείται για ασκήσεις και εκπαίδευση προσωπικού στην Αρκτική.

Η γεωγραφική της θέση μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής την καθιστά κρίσιμο σημείο για το αμερικανικό σύστημα αντιβαλλιστικής άμυνας «Χρυσός Θόλος», καθώς βρίσκεται στη συντομότερη διαδρομή πυραύλων μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ.

Ο στρατηγός Γκιγιό υποστήριξε ότι όλα αυτά μπορούν να υλοποιηθούν μέσω της αμυντικής συμφωνίας που υπέγραψαν ΗΠΑ και Δανία το 1951, όταν η Γροιλανδία αποτελούσε ακόμη αποικία της Κοπεγχάγης. Η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί και τη βάση των σημερινών διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι κυβερνήσεις της Δανίας και της Γροιλανδίας προσπάθησαν αρχικά να πείσουν την Ουάσιγκτον ότι η ισχύουσα συμφωνία ήδη παρέχει στις ΗΠΑ ευρύτατες στρατιωτικές δυνατότητες στο νησί και ότι δεν υπήρχε λόγος για περαιτέρω κλιμάκωση ή για κατάληψη της Γροιλανδίας.

Πάντως, Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να προτείνουν οι τρεις νέες στρατιωτικές βάσεις να χαρακτηριστούν επίσημα κυρίαρχο έδαφος των ΗΠΑ, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το BBC. Οι βάσεις θα βρίσκονται στη νότια Γροιλανδία και θα επικεντρώνονται κυρίως στην επιτήρηση πιθανής ρωσικής και κινεζικής θαλάσσιας δραστηριότητας στην περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου, είχαν δηλώσει οι αξιωματούχοι.

Πλούσιο υπέδαφος, αυστηροί περιβαλλοντικοί κανόνες

Εκτός από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, το υπέδαφος της Γροιλανδίας υπολογίζεται πως έχει κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες – απαραίτητα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για «πράσινες» τεχνολογίες και την πολεμική βιομηχανία – και με την απόκτηση του νησιού οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να κρατήσουν την Κίνα έξω.

Στις διαπραγματεύσεις, η Ουάσιγκτον πιέζει για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων του νησιού και για να χαλαρώσουν οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανόνες που διέπουν τις εξορύξεις στη Γροιλανδία.

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι διαπραγματευτές από τις ΗΠΑ, τη Δανία και τη Γροιλανδία επιχειρούν να διαμορφώσουν μια συμφωνία που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από τον Αμερικανό Πρόεδρο, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί ουσιαστική σύγκλιση.

Ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για θέματα δημόσιας διπλωματίας, Ντίλαν Τζόνσον, δήλωσε ότι οι ανησυχίες που έχει εκφράσει η Ουάσιγκτον για την ασφάλεια και την οικονομία της περιοχής «αναγνωρίζονται από όλες τις πλευρές» και ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με στόχο μια μόνιμη λύση.

«Η αίσθηση είναι πως είτε αποδέχεσαι τα πάντα είτε κινδυνεύεις να βρεθείς υπό έλεγχο», σημειώνει η πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του κοινοβουλίου της Γροιλανδίας, Πιπαλούκ Λίνγκε, περιγράφοντας το κλίμα στις διαπραγματεύσεις.

Τα σχέδια της Κίνας για την Αρκτική

Σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, οι ΗΠΑ επιμένουν στη δημιουργία ενός αυστηρού μηχανισμού ελέγχου επενδύσεων, ο οποίος θα επιτρέπει τον αποκλεισμό κινεζικών ή ρωσικών συμφερόντων από μεγάλα έργα υποδομών και εξορύξεων στη Γροιλανδία.

Παρότι η Κίνα βρίσκεται μακριά από τον Αρκτικό Κύκλο, τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει σημαντικά την παρουσία της στην περιοχή και έχει επιχειρήσει να αποκτήσει πρόσβαση και στη Γροιλανδία, προωθώντας επενδύσεις σε στρατηγικές υποδομές μέσω του Αρκτικού Δρόμου του Μεταξιού.

Η Κίνα παραμένει ένας πιθανός μελλοντικός επενδυτής με έντονο ενδιαφέρον, αλλά οι πραγματικές της επενδύσεις παραμένουν περιορισμένες.

Το 2018, κινεζική κρατική εταιρεία ήταν μεταξύ των βασικών υποψηφίων για την κατασκευή νέων αεροδρομίων στο νησί, μεταξύ αυτών και στο Ιλούλισατ, δημοφιλή τουριστικό προορισμό γνωστό για τα παγόβουνα της περιοχής. Τελικά, μετά από πιέσεις της Ουάσιγκτον προς τη Δανία, το έργο ανατέθηκε σε δανέζικη εταιρεία.

Πηγές με γνώση των συνομιλιών αναφέρουν ότι η Δανία και η Γροιλανδία απορρίπτουν το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αποκτήσουν αποφασιστικό λόγο στις οικονομικές συμφωνίες τους.

Ωστόσο, η Γροιλανδία δεν διαθέτει τις υπηρεσίες πληροφοριών και τους μηχανισμούς ελέγχου που απαιτούνται για την αξιολόγηση πιθανών επενδυτών και των διασυνδέσεών τους με τη Μόσχα ή το Πεκίνο. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται ένα σχήμα στο οποίο η Δανία θα αναλαμβάνει τον σχετικό έλεγχο, με αμερικανική συμμετοχή στη διαδικασία.

Ο Νίλσεν απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, επαναλαμβάνοντας πάντως ότι η Γροιλανδία πρέπει να διατηρήσει τον τελικό έλεγχο στις οικονομικές και πολιτικές αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της, σε μια προσπάθεια της ΕΕ και άλλων ευρωπαϊκών κρατών του ΝΑΤΟ να διατηρήσουν το γεωπολιτικό τους «πάτημα» στο νησί και στην Αρκτική συνολικά.

Είναι πολύ ενδεικτικό της «σφαγής» μεταξύ «συμμάχων» ότι τον Γενάρη, μετά τις απειλές Τραμπ, ο στρατός της Δανίας προχώρησε στην αποστολή εκρηκτικών και φιαλών αίματος στη Γροιλανδία, στο πλαίσιο αντιμετώπισης μιας πιθανής εισβολής των ΗΠΑ στο νησί της Αρκτικής. Η Γαλλία και η Γερμανία υποστήριξαν την Κοπεγχάγη σε αυτήν την προσέγγιση, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

Με φόντο την οξυμένη αντιπαράθεση μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα, εκατοντάδες Γροιλανδοί διαδήλωσαν την προηγούμενη βδομάδα, μετά τα εγκαίνια του νέου κτιρίου του αμερικανικού προξενείου στη Νουούκ, κρατώντας σημαίες της Γροιλανδίας και πλακάτ με συνθήματα όπως «We are not for sale» («Δεν είμαστε προς πώληση») και «Make America Go Away!» («Κάντε την Αμερική να φύγει»), «ASU (σ.σ. “στοπ” στα Γροιλανδικά) USA».

Αναδημοσιεύεται από τον Ριζοσπάστη Σάββατο 30 Μάη 2026 – Κυριακή 31 Μάη 2026