Μουντιάλ 2026: Μπάλα στον καιρό της όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών
Η φετινή διοργάνωση που θα διεξαχθεί σε τρεις χώρες, ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, ανοίγει αυλαία την Πέμπτη 11 Ιούνη, με τον αγώνα του εκ των συνδιοργανωτών Μεξικού με τη Νότια Αφρική (22.00 ώρα Ελλάδας) και θα διαρκέσει μέχρι την Κυριακή 19 Ιούλη.
Με τη διοργάνωση να έχει βρεθεί στο επίκεντρο, τουλάχιστον την τελευταία διετία, για μια σειρά λόγους που όχι μόνο δεν σχετίζονταν με το αγωνιστικό μέρος αλλά αντίθετα είχαν πολυεπίπεδες διαστάσεις, έφτασε η στιγμή για την επίσημη έναρξη του Μουντιάλ 2026 (FIFA World Cup κατά το εμπορικότερον, όπως έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια). Η φετινή διοργάνωση που θα διεξαχθεί σε τρεις χώρες, ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, ανοίγει αυλαία την Πέμπτη 11 Ιούνη, με τον αγώνα του εκ των συνδιοργανωτών Μεξικού με τη Νότια Αφρική (22.00 ώρα Ελλάδας) και θα διαρκέσει μέχρι την Κυριακή 19 Ιούλη.
Καιρό πριν την έναρξή του το φετινό Μουντιάλ είχε ήδη αποκτήσει ξεχωριστή θέση στην Ιστορία του θεσμού, και λογίζεται ως σημείο καμπής από καταβολής της διοργάνωσης. Για πρώτη φορά θα συνδιοργανωθεί από τρεις χώρες (ο μεγαλύτερος αριθμός χωρών που το είχαν συνδιοργανώσει μέχρι τώρα ήταν δύο), ενώ υπήρξε και εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού των ομάδων που θα πάρουν μέρος, οι οποίες είναι πλέον 48, από 32 όπως είχε καθιερωθεί από το 1998 μέχρι και το 2022. Οι αλλαγές αυτές ήρθαν ως αποτέλεσμα των σχεδιασμών της διοργανώτριας Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (FIFA), με βασικό γνώμονα την περαιτέρω αύξηση των – έτσι κι αλλιώς τεράστιων – κερδών που προσφέρει η διοργάνωση. Σκοπός ήταν επίσης να ενισχύσουν τον ρόλο και τη δυναμική της FIFA στην «πίτα» των κερδών του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, ειδικά έναντι της βασικής της αντιπάλου, της Ευρωπαϊκής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (UEFA).
Δεμένο με τους γενικότερους ανταγωνισμούς
Ειδικά στην περίπτωση του ποδοσφαιρικού Μουντιάλ – της δεύτερης πιο δημοφιλούς αθλητικής διοργάνωσης στον κόσμο, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες – η Ιστορία του είναι δεμένη με τις γενικότερες αντιθέσεις και τα πολιτικά παιχνίδια. Θυμίζουμε ότι στο επίκεντρο των γενικότερων ανταγωνισμών είχαν βρεθεί και οι δύο αμέσως προηγούμενες διοργανώσεις, στη Ρωσία το 2018 και στο Κατάρ το 2022. Η φετινή διοργάνωση, που συνδιοργανώνεται από τις ΗΠΑ, είναι κι αυτή πιασμένη στο ίδιο «γαϊτανάκι», αφού από την αρχή τους έδωσε την ευκαιρία να επαναφέρουν (ειδικά μετά τα Μουντιάλ σε Ρωσία και Κατάρ) το κέντρο βάρους του παγκόσμιου αθλητισμού στο δικό τους έδαφος και στη δική τους ατζέντα.
Άλλοθι στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ
Στον δε τομέα της εξωτερικής πολιτικής η διοργάνωση έδωσε στην αμερικανική κυβέρνηση την ευκαιρία να κάνει τα δικά της επικοινωνιακά παιχνίδια, ανάλογα και με τη φάση των ανταγωνισμών κάθε φορά, όπως συνέβη στην περίπτωση του Ιράν, που αρχικά βρέθηκε «στον αέρα» ακόμα και η συμμετοχή του στη διοργάνωση, μέχρι τελικά να υποχρεωθεί να αλλάξει έδρα παραμονής και να μεταβεί στο Μεξικό, αντί για τις ΗΠΑ, όπως είχε προγραμματιστεί αρχικά. Φυσικά, η κυβέρνηση Τραμπ δεν άφησε την ευκαιρία του Μουντιάλ ανεκμετάλλευτη και για την περαιτέρω ενίσχυση του «δόγματος» MAGA (Make America Great Again), επιλέγοντας να προωθήσει τις ΗΠΑ ως τον απόλυτο πρωταγωνιστή της διοργάνωσης, ειδικά στα βασικά ζητήματα (οικονομικά, ασφάλειας), υποβαθμίζοντας σε «βοηθητικό» ρόλο το Μεξικό και τον Καναδά. Για το συγκεκριμένο ζήτημα μάλιστα ο πρόεδρος της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο δέχτηκε αρκετές επικρίσεις, ειδικά από τους άλλους δύο συνδιοργανωτές, ότι έκανε τα «στραβά μάτια» απέναντι στις πρακτικές των ΗΠΑ.
Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας
Εκτός των άλλων ζητημάτων, ο τομέας που έδειξε να αποτελεί βούτυρο στο ψωμί για τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης των ΗΠΑ ήταν τα μέτρα ασφαλείας της διοργάνωσης, τόσο ως προς το υπέρογκο κόστος και τη διακίνηση τεράστιων ποσών για την υλοποίησή τους όσο και αναφορικά με πειραματισμούς (π.χ. νέες τεχνολογίες) με απώτερες βλέψεις, οι οποίοι έρχονται για να μείνουν. Εξάλλου, τα μέτρα ασφαλείας αποτελούν νευραλγικό τομέα στις παγκοσμίου ενδιαφέροντος αθλητικές διοργανώσεις, με πρόσχημα τον φόβο για επιθέσεις.
Έτσι, με το φετινό Μουντιάλ να διεξάγεται σε περίοδο όξυνσης των ανταγωνισμών και με τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο σε εξέλιξη σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία, τα μέτρα ασφαλείας ξεπερνούν κατά πολύ κάθε προηγούμενο αντίστοιχο παράδειγμα σε αθλητικές διοργανώσεις. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ εκμεταλλεύεται συγκεκριμένα μέτρα για το Μουντιάλ 2026 ως «κερκόπορτα» για μόνιμη επέκταση των μηχανισμών παρακολούθησης, όπως και σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της σκληρής πολιτικής της στο Μεταναστευτικό και στην «εθνική ασφάλεια». Ανάμεσα στα όσα πρόκειται να λάβουν χώρα με αφορμή την άφιξη φιλάθλων από όλο τον κόσμο στις τρεις διοργανώτριες χώρες, και ειδικά στις ΗΠΑ, ξεχωρίζει η μετατροπή σε υποχρεωτικού από την αμερικανική κυβέρνηση του ψηφιακού «φακελώματος» μέσω του ελέγχου ESTA, ενός αυτοματοποιημένου ηλεκτρονικού συστήματος έγκρισης ταξιδιού το οποίο καθορίζει αν οι επισκέπτες από συγκεκριμένες χώρες δικαιούνται να εισέλθουν στις ΗΠΑ. Με βάση το ESTA οι ΗΠΑ κατάφεραν να μετατρέψουν σε υποχρεωτική τη μέχρι πρότινος προαιρετική παροχή στοιχείων για τα social media των επισκεπτών, όπως και να καθιερωθεί το «πενταετές ιστορικό», με τους φιλάθλους να υποχρεούνται να δηλώσουν email, τηλέφωνα και προφίλ social media που χρησιμοποιούσαν τα τελευταία 5 χρόνια. Το τελευταίο μάλιστα έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο εντός των ΗΠΑ όσο και σε ευρωπαϊκές χώρες, με φορείς να κάνουν λόγο για «μέτρο μαζικής ψηφιακής επιτήρησης» από πλευράς των ΗΠΑ.
Πρωταγωνιστικό ρόλο στα μέτρα ασφαλείας στο φετινό Μουντιάλ αναμένεται να παίξουν και οι τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), δημιουργώντας νέους μηχανισμούς επιτήρησης και καταστολής και, φυσικά, ιδιαίτερα «χρήσιμους» δρόμους στην αστική τάξη για μελλοντική προφύλαξη διαφόρων σχεδιασμών της. Στα όσα θα εφαρμοστούν ξεχωρίζει το μέτρο της ταυτοποίησης ατόμων σε πραγματικό χρόνο, με χιλιάδες κάμερες ΑΙ να σκανάρουν το πλήθος και να μπορούν να ανακαλύψουν άτομα που μπορεί να βρίσκονται σε «μαύρες λίστες», με άλλοθι τους χούλιγκαν στην προκειμένη περίπτωση. Μάλιστα αυτός ο εξοπλισμός και τα νομικά «παραθυράκια» χρήσης του θα παραμείνουν στην κατοχή των αρχών των ΗΠΑ, ενισχύοντας μόνιμα το δίκτυο εγχώριας παρακολούθησης των Αμερικανών πολιτών. Αντίθετα, σε Καναδά και Μεξικό, υπό το βάρος των αντιδράσεων, η εφαρμογή του μέτρου βρίσκεται «στον αέρα».
Μέσα σε όλα αυτά, ξεχωριστό κομμάτι αποτελεί το αμιγώς επιχειρησιακό σκέλος των μέτρων ασφαλείας, με τις Ένοπλες Δυνάμεις, την αστυνομία και τις μυστικές υπηρεσίες των τριών χωρών να βρίσκονται σε κατάσταση επιχειρησιακής ετοιμότητας που θυμίζει πόλεμο (π.χ. πύραυλοι, αντι-drone συστήματα, μετακίνηση ολόκληρων ταξιαρχιών) και σίγουρα όχι τη διεξαγωγή ποδοσφαιρικού Μουντιάλ. Άλλωστε, η …μπάλα έχει χαθεί προ πολλού!
Μπ. Τσ.
(Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου» 6-7 Ιούνη)
