Εργοστάσιο ΒΙΟΛΑΝΤΑ – Μια διδακτική επίσκεψη

Στα αποκαΐδια του εργοστασίου ΒΙΟΛΑΝΤΑ  Α.Ε. θυμήθηκα μια ιστορία διδακτική, όπως μου τη μετέφερε στην επικοινωνία μας μια φίλη καθηγήτρια  διδάσκουσα σε Γυμνάσιο της Θεσσαλίας. 

Στην αρχή του σχολικού έτους 2024-25 και στον προγραμματισμό των εκπαιδευτικών δράσεων, προτάθηκε από τη Διεύθυνση του σχολείου η επίσκεψη στην «Βιολάντα». Η δυνατή επιχειρηματολογία που αντλούσε από το αξιακό σύστημα της «φιλελεύθερης» κοινωνίας και της «οικονομίας της αγοράς» φάνηκε να πείθει τον Σύλλογο Διδασκόντων ώστε ν’ αποδεχτούν τη συγκεκριμένη πρόταση. 

Το πορτρέτο της Βιολάντας ήταν γοητευτικό και αξιοζήλευτο, πρότυπο υγιούς επιχειρηματικότητας. Ελληνικό εργοστάσιο της περιοχής, με καινοτομία και ευρωπαϊκά βραβεία, που λειτουργούσε χωρίς καμινάδα και αποτύπωμα άνθρακα. Το πρώτο εργοστάσιο στη χώρα με σεβασμό στο περιβάλλον, πεντακάθαρο στολίδι στο Θεσσαλικό κάμπο. 

Οι διδασκόμενοι, στο πλαίσιο του μαθήματος της Τεχνολογίας, θα είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά το μπισκότο μέσα από την γραμμή παραγωγής καθώς και το ήθος του «επιχειρείν» που προβάλλεται ως πρότυπο  στη μαθητική νεολαία της εποχής. 

Εξάλλου, η ιδέα της απόλαυσης του μπισκοτόκοσμου που είχε κοριτσίστικο όνομα ήταν αρκετή να χαροποιήσει τα παιδιά για την απομάκρυνση από τη σχολική αίθουσα. Ορισμένα παιδιά γνώριζαν και εργαζόμενες στο εργοστάσιο αυτό και είχαν ακούσει διάφορες ιστορίες. 

Μια ηλιόλουστη ανοιξιάτικη μέρα, λοιπόν, βρέθηκαν με το πούλμαν  στο εργοστάσιο. Στην υποδοχή, ο υπεύθυνος καλωσόρισε τις μαθήτριες και τους μαθητές και στη συνέχεια ξεναγήθηκαν στην «πράσινη» Βιολάντα. Καταρχάς ενημερώθηκαν για την τεχνολογία «ΒΙΟΛΑΝΤΑ Steam Free», μια παγκόσμια περιβαλλοντική καινοτομία, η οποία έλαβε από την Eurocert το πιστοποιητκό ZETA  (Zero Emissions To Air).  

Στη συνέχεια παρακολούθησαν με προσοχή όλα τα στάδια παραγωγής ώστε να έχουν εικόνα από τη διαδικασία με την οποία ένα ένα τα υλικά δένονταν μεταξύ τους για να μετατραπούν στο γλυκό όνειρο κάθε παιδιού, το μπισκότο. 

Ωστόσο, η προέλευση και η σύνθεση των διαφόρων υλικών και προσθετικών (φοινικέλαιο, κοχενίλη/καρμίνιο) που έχουν δεχτεί κριτική, δεν απασχολούσε τα παιδιά που αναζητούσαν μόνο τη γεύση και την απόλαυση.

Στην έξοδο δοκίμασαν δωρεάν μπισκοτάκια,  αλλά και αγόρασαν από το πρατήριο του εργοστασίου. 

Στο λίγο χρόνο που είχαν περιμένοντας το πούλμαν για την επιστροφή στο σχολείο, στάθηκαν να κοιτάζουν με θαυμασμό αυτή την υπερσύγχρονη μονάδα παραγωγής με τα πεντακάθαρα τζάμια και την τεράστια έκταση. Τα παιδιά εντυπωσιάστηκαν από το μοναδικό φαινόμενο όπου μέσα στο εργοστάσιο οι φούρνοι έψηναν μπισκότα και εξωτερικά δεν έβγαινε από πουθενά καπνός. Αστειευόμενα φώναζαν μεταξύ τους  ZETA…ZETA! 

Η Green Violanta  είχε κατορθώσει να μειώσει δραστικά το δικό της αποτύπωμα άνθρακα στο περιβάλλον με ευγενή στόχο τον περιορισμό του φαινομένου του θερμοκηπίου γιατί …there is no planet B (δεν υπάρχει άλλος πλανήτης), όπως υποστηρίζεται στην ιστοσελίδα της επιχείρησης.

Την επόμενη μέρα, καθώς προετοιμάζονταν για το μάθημα της Τεχνολογίας, διάβαζαν τις σημειώσεις που είχαν κρατήσει στη διάρκεια της ξενάγησης: 

«Μέσα από μια σειρά στρατηγικών πρωτοβουλιών και υπεύθυνων πρακτικών διαμορφώνουμε ένα πιο βιώσιμο μέλλον για τους ανθρώπους, την κοινωνία, το περιβάλλον.»

Άρεσε στα παιδιά που διάβαζαν αυτά τα ωραία λόγια ελπίδας για μια «βιώσιμη ανάπτυξη», όπως άκουγαν καθημερινά να λέγονται παντού…

Ένα χρόνο μετά ήρθε η ανατροπή. Ξημερώματα Δευτέρας (26-1-2026) έγινε η μεγάλη έκρηξη (Big Bang), το εργοστάσιο κόπηκε στα δύο και αποδείχτηκε ότι there is no planet b (δεν υπήρχε δεύτερο σχέδιο). Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα έγιναν στάχτη, άνθρακας ο θησαυρός της πράσινης ανάπτυξης… και το αποτύπωμα του άοσμου προπανίου έσβησε το όνειρο!

Το μπαμ της Βιολάντα ακούστηκε στον ύπνο των παιδιών αλλά και στον ξύπνιο τους όταν το παραμύθι έλαβε τέλος. Το εργοστάσιο «έλαμψε» για τελευταία φορά μέσα στη νύχτα. 

Το πρωί στο σχολείο ενημερώθηκαν ότι η έκρηξη προήλθε από τη διαρροή του προπανίου και θυμήθηκαν τον αντίστοιχο μοριακό τύπο από την Χημεία. Σίγουρα κάτι μύριζε στην υπόθεση και οι εργαζόμενοι το είχαν καταλάβει και καταγγείλει. Από το προπάνιο, είπαν, προκλήθηκε η έκρηξη που γέμισε το αδήλωτο υπόγειο. Πράγματι, εκεί δεν τους είχαν ξεναγήσει…Μάλλον δεν ήταν για κόσμο. Περιορίστηκαν στη βιτρίνα. 

Ωστόσο, το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι πώς ένα τόσο υπερσύγχρονο εργοστάσιο με τόσα βραβεία δεν πληρούσε τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις ασφαλούς λειτουργίας και προστασίας του προσωπικού. Ποιος και πότε έδωσε τις άδειες λειτουργίας και στη συνέχεια πότε έγιναν οι τελευταίοι έλεγχοι; Ακούγεται ότι το υπόγειο απ’ όπου ξεκίνησε το κακό και προκάλεσε την έκρηξη ήταν αυθαίρετο και αδήλωτο.

Το αποτέλεσμα ήταν σε μια βάρδια νυχτερινή ν’ αφήσουν το τελευταίο τους αποτύπωμα πέντε εργάτριες- μητέρες που δούλευαν για το μεροκάματο της επιβίωσης χωρίς να περιμένουν κανένα βραβείο. Θυσία ζωής για χάρη του κέρδους. 

Στην αίθουσα της Τεχνολογίας, ψηλά, επάνω στη ντουλάπα δέσποζε από πέρσι η κατασκευή των παιδιών, μια μακέτα του εργοστασίου ΒΙΟΛΑΝΤΑ χωρίς καμινάδα. Τα παιδιά αγανακτισμένα από το τέλος του παραμυθιού έριξαν κάτω το εργοστάσιο και το κατέστρεψαν. Ήταν μια αυθόρμητη πράξη αντίστασης που μόνο τα παιδιά είχαν το θάρρος να κάνουν. Παρ’ όλα αυτά η Βιολάντα ξαναβρέθηκε μπροστά τους στο super market σα να μην έγινε τίποτα κοιτάζοντάς τα από περίοπτη θέση. Γύρισαν το πρόσωπό τους αλλού με αίσθηση πικρής γεύσης στα χείλη. Ταυτόχρονα, η λαϊκή οργή αποτυπώθηκε και σε συνθήματα έξω από το σπίτι του ιδιοκτήτη της επιχείρησης ορίζοντας τους υπεύθυνους για το έγκλημα, με το φόβο ότι η δικαιοσύνη είναι τυφλή και αργή…

Η ώρα του μαθήματος της Τεχνολογίας τελείωνε. Με αφορμή την περίπτωση της «Βιολάντα», οι «ανήσυχοι» μαθητές της τάξης έθεσαν στον εκπαιδευτικό το αμείλικτο ερώτημα. 

«Κύριε, μετά την έκρηξη και τον θάνατο των πέντε εργατριών μπορούμε να μιλάμε ακόμα για υγιή επιχειρηματικότητα,  καινοτομία και πράσινη ανάπτυξη;» Από το τελευταίο θρανίο ακούστηκε. «Καλά, τώρα. Πράσινη ανάπτυξη και πράσιν’ άλογα…»

Το κουδούνι χτύπησε για το σχόλασμα και οι μαθητές απάντηση δεν πήραν γιατί το σχολείο είχε ήδη πάρει το δρόμο του. Το δρόμο της αγοράς…

Υ. Γ  Το παρόν άρθρο αποτελεί ελάχιστο φόρο τιμής στις πέντε εργάτριες, την Αγάπη, την Αναστασία, την Βασιλική, την Έλενα και την Σταυρούλα, που έφυγαν άδικα με ευθύνη της εργοδοσίας στην τελευταία νυχτερινή βάρδια της ζωής τους. 

                                                                           Ανδριανή Στράνη