Ιώ Τσοκώνα: “Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη” (Εκδόσεις Ε. Ρώσση)

Η λογοτέχνιδα και συγγραφέας κ. Ιώ Τσοκώνα, επιχείρησε με επιτυχία και μας πρόσφερε το δεύτερο βιβλίο της στη σειρά βιβλίων, με γενικό τίτλο: «Μια μέρα με…», πάντοτε βέβαια με τη σύμφωνη γνώμη, την ενθάρρυνση και την εκδοτική στήριξη της κ. Ελένης Ρώσση.

Το πρώτο βιβλίο τής σειράς είχε ως τίτλο του «Μια μέρα με τον Θαλή», το οποίο αγαπήθηκε ήδη από εκπαιδευτικούς, γονείς και παιδιά, στα οποία απευθύνεται ιδιαίτερα. Μάλιστα, τώρα έπεσε η ιδέα από τις ίδιες εκδόσεις να κυκλοφορήσει και σε θεατρική μορφή, ώστε τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί και γονείς τους να το απολαύσουν και σε θεατρική παράσταση. 

Ο στόχος που έθεσε εξαρχής η συγγραφέας ήταν η γνωριμία των παιδιών με τη ζωή και το έργο Ελλήνων φιλοσόφων, οι οποίοι συγχρόνως ήταν επιστήμονες, στο βαθμό που επέτρεπαν τα υπάρχοντα μέσα της εποχής τους για την πραγματοποίηση επιστημονικής έρευνας, ώστε να μελετήσουν φυσικά φαινόμενα και να εξαγάγουν επιστημονικά πορίσματα, επάνω και σε άλλα θέματα.

Η σειρά αυτή, για την οποία ευχόμαστε να συνεχιστεί και με τη ζωή και το έργο και άλλων Ελλήνων υλιστών φιλοσόφων, είναι πρωτοποριακή στη Λογοτεχνία για παιδιά στη χώρα μας (1) και νομίζω και διεθνώς. Ανοίγει ένα δρόμο, συγχρόνως με τη διδακτέα ύλη στα Δημοτικά Σχολεία, αλλά και πέρα από αυτή, συμπληρωματικά, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους επάνω σε θέματα της Ελληνικής Ιστορίας και Φιλοσοφίας, να κατανοήσουν  ζητήματα που αφορούν τον τρόπο σκέψης, την ιδεολογία, την επιστημονική μεθοδολογία, τα επιτεύγματα των αρχαίων προγόνων μας. Και βασικά να προβληματιστούν ουσιαστικά και παραγωγικά, με πληροφορίες από τη μια, αλλά και με στέρεες γνώσεις από την άλλη, για τις διαφορές που είχαν ορισμένοι πρόγονοί μας στον τρόπο που στοχάζονταν και που αναζητούσαν την ερμηνεία της φύσης, των ουράνιων σωμάτων, των φυσικών φαινομένων (έκλειψη ηλίου, σεισμοί, γεωγραφικά και φυσιοδιφικά ζητήματα) κ.λπ. Έτσι, τη μακρινή εκείνη εποχή άρχισαν να μπαίνουν οι βάσεις σε θέματα Κοσμολογίας, Αστρονομίας, Γεωγραφίας, Γεωμετρίας και Μαθηματικών, χωρίς βέβαια αυτά να είναι αποκλειστικά επιτεύγματα των Ελλήνων, αφού προηγήθηκαν και ορισμένα επιστημονικά επιτεύγματα άλλων λαών (Σουμερίων, Βαβυλωνίων, Αιγυπτίων κ.ο.κ.) κατά τους προηγούμενους από τον 6ο αιώνα, πριν από την ορισθείσα χρονολογία 0. 

Βέβαια, η ιστορική έρευνα και μελέτη απέδειξε ότι ως Έλληνες είχαμε ιδιαίτερα και μοναδικά επιστημονικά επιτεύγματα σε ορισμένους τομείς, τα οποία συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της φιλοσοφικής και επιστημονικής σκέψης, γεγονότα αποδεκτά από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Το νέο αυτό βιβλίο της Ιώς Τσοκώνα, με τίτλο «Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη», έχει τους ίδιους ήρωες, που είχε και το προηγούμενο βιβλίο της για τον Θαλή τον Μιλήσιο, ήτοι: τα δυο αδέλφια, Ιάσωνα, 12 χρόνων περίπου και Αίαντα, κατά 3,5 χρόνια μικρότερο. Έξυπνα παιδιά, καλλιεργημένα πνευματικά, ζώντας μέσα σε μια οικογένεια αρκετά υψηλού πνευματικού και πολιτιστικού επιπέδου, αφού η μητέρα τους ήταν Καθηγήτρια Πανεπιστημίου, με δημιουργική φαντασία και παιδαγωγική ευαισθησία. Τα δυο αδέλφια, καθώς ήταν φιλομαθή, ανήσυχα και περίεργα πλάσματα, ήθελαν να μαθαίνουν συνεχώς όλο και κάτι καινούργιο και από τα θέματα που δίδασκε στους μαθητές της τάξης τού Ιάσονα η πρωτοποριακή δασκάλα και παιδαγωγός για τα σημερινά εκπαιδευτικά δεδομένα, η κυρία Γιολάντα, για τη ζωή και το έργο Ελλήνων φιλοσόφων. Η περιέργεια και η φιλομάθεια των δύο αδελφών τους οδηγεί να συναντήσουν τους ίδιους φιλοσόφους, αλλά δεν θα αποκαλύψω τον τρόπο που τα «κατάφεραν»… 

Η μητέρα των παιδιών τούς παρέχει συμπληρωματικές πληροφορίες από εκείνες που τους δίνει με μεθοδικότητα και με παιδαγωγική γνώση και ευαισθησία η δασκάλα τους. Επίσης, για να μην τα κουράζει με αυτά τα θέματα, τα οποία, ούτως ή άλλως, είναι κάπως δύσκολα και δυσνόητα από τη φύση τους για παιδιά αυτών των ηλικιών, τους μαθαίνει και θέματα γαστρονομίας, μαγειρικής και υγιεινής διατροφής, εμβόλιμα στη συζήτησή τους, με σκοπό την αποφόρτιση και πνευματική χαλάρωση από το πνευματικό βάρος τέτοιων φιλοσοφικών, ιστορικών και επιστημονικών πληροφοριών και γνώσεων. 

Ας δούμε πιο διεξοδικά πώς εξελίσσεται η υπόθεση αυτής της ενδιαφέρουσας ιστορίας σε αυτό το δεύτερο βιβλίο της σειράς: «Μια μέρα με…»

Η δασκάλα της τάξης του Ιάσονα, πραγματοποιεί το δεύτερο μάθημά της για τους Ίωνες Προσωκρατικούς φιλοσόφους και συγκεκριμένα τους αναπτύσσει τη ζωή και το έργο των Αναξίμανδρου (611-547 π.Χ.). Αρχικά, αναφέρθηκε στις πρωτοποριακές για την εποχή του θεωρίες, οι οποίες είχαν σχέση με την εξελικτική θεωρία, δηλαδή την εξέλιξη των ειδών και άρα και για την εξέλιξη του ανθρώπου ως είδος στην πάροδο των αιώνων, που αργότερα εμπλούτισε με επιστημονικό τρόπο ο Άλφρεντ Ράσελ Γουάλας (1823-1913), Άγγλος φυσιοδίφης, εξερευνητής, γεωγράφος, ανθρωπολόγος και βιολόγος και ο Κάρολος Ροβέρτος Δαρβίνος (1809-1882), Άγγλος φυσιοδίφης, γεωλόγος και βιολόγος. Τόνισε την υπόθεση του Αναξίμανδρου για την εξελικτική πορεία του ανθρώπου από το νερό, από ένα είδος ψαριού και τη σημασία που είχε η πίστη του στη λογική σκέψη και ότι, ακόμη, από τότε δεν ασχολήθηκε κανένας διεθνώς με τη θεωρία της εξέλιξης μέχρι το 1858, όπου εμφανίστηκαν οι επιστήμονες Γουάλας και Δαρβίνος, εκτός βέβαια από τους Έλληνες Ξενοφάνη, Εμπεδοκλή και Δημόκριτο. Τους εξήγησε με βάση γεωμετρικό σχήμα που ζωγράφισε στον πίνακα, το πώς φανταζόταν ο Αναξίμανδρος τη Γη και για τη σκέψη που έκανε περί ισορροπίας της στο διάστημα, απαρχή της μετέπειτα επιστημονικής θεωρίας της παγκόσμιας έλξης. Τους μίλησε, ακόμη, για την καθιέρωση του γνώμονα, στις γεωμετρικές μετρήσεις και μάλιστα με τη χρησιμοποίησή του ο Αναξίμανδρος μέτρησε τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες, την προσπάθειά του να μετρήσει τα μεγέθη των ουρανίων σωμάτων και τις τροχιές τους και να υποθέσει τη δομή του σύμπαντος, πάντοτε με βάση λογικές εξηγήσεις. Ο Αναξίμανδρος, όπως τους είπε, πρώτος υποστήριξε ως αρχή του κόσμου το άπειρο και τη σημασία της κίνησης, πρώτος προσπάθησε να αποτυπώσει τον τότε γνωστό κόσμο σε μια επιφάνεια, δηλ. να σχεδιάσει έναν χάρτη, γι’ αυτό θεωρήθηκε ο πατέρας της Χαρτογραφίας και της Γεωγραφίας κ.ά. 

Η ενημέρωση των παιδιών συνεχίστηκε στο σπίτι τους από τη μαμά τους: ότι ο Αναξίμανδρος προέβλεψε, με φυσικές ενδείξεις και λογικές προεπιστημονικές σκέψεις έναν  σεισμό στην αρχαία Σπάρτη, πράγμα σχεδόν αδύνατο για την εποχή εκείνη, αφού οι άνθρωποι τότε είχαν μυθολογικές και μεταφυσικές αντιλήψεις, ότι δηλ. τον σεισμό τον δημιουργεί ο Εγκέλαδος, ο ηγέτης των Γιγάντων, ο γιος του Ταρτάρου και της Γαίας κ.λπ. Τους τόνισε την αξία της παρατήρησης, της λογικής σκέψης και της καθιέρωσης, κατά κάποιο τρόπο, των πρώτων φυσικών νόμων από τους Ίωνες Προσωκρατικούς υλιστές φιλοσόφους και επιστήμονες. Ότι ο μαθητής του Αναξίμανδρου, ο Αναξιμένης, μίλησε για την πύκνωση και την αραίωση ενός υλικού στοιχείου, για την αντίσταση που προβάλλει ο αέρας σε ένα πλατύ αντικείμενο, για τη βροχή, τους ανέμους και άλλα φυσικά φαινόμενα, για το ότι παρατήρησε ότι πριν από κάθε σεισμό ανέβαινε η θερμοκρασία των υπόγειων υδάτων και ότι τα ζώα είχαν κάποια αλλόκοτη συμπεριφορά κ.λπ. Ότι ο Αναξιμένης «πίστευε πως, όταν δεν βρέχει για πολύ καιρό, η γη ξεραίνεται και σκάει. Όταν πάλι γίνονται πλημμύρες, ανοίγονται σχισμές στη γη. Μπαίνοντας ο αέρας ορμητικά μέσα από αυτά τα ανοίγματα, δημιουργεί ταραχή, μετατρέπεται σε ατμό και γίνονται οι σεισμοί.» Πολύ σημαντικά ευρήματα για την επιστήμη, η οποία από τότε εξελίσσεται ανά τους αιώνες.   

Η μητέρα, μετά από αυτή τη σημαντική συζήτηση που είχε με τα παιδιά της, για να τα αποφορτίσει από αυτές τις κάπως δυσνόητες έννοιες, αλλά τόσο σημαντικές πληροφορίες και γνώσεις, τα οδήγησε στην κουζίνα και η συζήτηση τώρα περιστράφηκε γύρω από τη μαγειρική, την υγιεινή διατροφή και για τη διατροφή των αρχαίων Ελλήνων. 

Στη συνέχεια τα δυο αδέρφια  έπαιξαν με τα στρατιωτάκια τους, στο δωμάτιό τους, με φαντασία και με βάση τις ιστορικές γνώσεις που κατείχε ο Ιάσονας. Η αφήγηση είναι γεμάτη με χιούμορ και ρεαλιστικές σκηνές, σαν αυτές που συχνά παρατηρούνται μεταξύ αδερφών (φωνές, διαφωνίες, διενέξεις κ.ο.κ.) Η μαμά τους παρενέβη, κάποια στιγμή, και καταπράυνε τα πνεύματα, δίνοντας και άλλες ιστορικές πληροφορίες: για τον πάμπλουτο αλαζόνα Κροίσο, τον βασιλιά της Λυδίας και για τον Σόλωνα τον Αθηναίο, ο οποίος τον δίδαξε με εκείνο το σημαντικό λόγο: «Μηδένα προ του τέλους μακάριζε, δηλαδή: Δεν μπορείς να πεις κανέναν ότι είναι ευτυχισμένος, αν δεν δεις το τέλος του.»  

 «Η συνέχεια επί της οθόνης», όπως λένε οι κριτικοί κινηματογράφου, για να μην μαρτυρήσουν στους θεατές την εξέλιξη της ταινίας. Η γνωριμία των παιδιών με τον Αναξιμένη και τον δάσκαλό του, Αναξίμανδρο, έχει μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, που τα παιδιά, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί τους, εύχομαι να διαβάσουν στο βιβλίο, από την αρχή ως το τέλος και να το απολαύσουν.

Να λοιπόν, που έχουμε στα χέρια μας, δύο σημαντικά λογοτεχνικά βιβλία για παιδιά και συγχρόνως βιβλία γνώσεων για τρεις σημαντικούς Έλληνες Φυσικούς/Υλιστές Φιλοσόφους της Προσωκρατικής Σχολής της Μιλήτου: τον Θαλή, Μαθηματικό και Αστρονόμο και τώρα για τους Αναξίμανδρο, Κοσμολόγο, Αστρονόμο, Γεωγράφο/Χαρτογράφο, Γεωμέτρη, Φυσιοδίφη και τον Αναξιμένη, Κοσμολόγο, Φυσιοδίφη και Αστρονόμο, τον τελευταίο φιλόσοφο της Σχολής της Μιλήτου.

Ιώ Τσοκώνα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΑΞΙΜΕΝΗ

Εκδόσεις Ε. Ρώσση, Αθήνα 2026, σχ. 21 Χ 15 εκατ., σελ. 63

Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να επεξηγήσω δύο έννοιες που η σημασία τους έχει δημιουργήσει σύγχυση στην εκπαιδευτική κοινότητα, αλλά και σε κάθε οικογένεια. Πρόκειται για τις έννοιες: «πληροφορία/πληροφορίες» και «γνώση/γνώσεις». 

Ασφαλώς οι πληροφορίες, αν και θα πρέπει να μάθουμε κάποτε να τις επιλέγουμε, είναι χρήσιμες για όλους μας, ώστε να κτίσουμε σταδιακά στο μυαλό και στη συνείδησή μας –και σε διάφορα επίπεδα– τον προβληματισμό μας για διάφορα ατομικά, οικογενειακά, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά  και επιστημονικά ζητήματα. 

Οι άπειρες πληροφορίες, όμως, με τις οποίες μας κατακλύζουν καθημερινά τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο, από μόνες τους δεν μας βοηθούν να κατανοήσουμε πολλά θέματα, διότι είναι σκόρπιες, ασύνδετες μεταξύ τους, δοσμένες χωρίς λογική και επιστημονική μεθοδολογία. Δεν μας επιτρέπουν να αποκτήσουμε λογική, κριτική και διαλεκτική σκέψη, ώστε με αρκετή  ασφάλεια να βγάλουμε χρήσιμα και χρηστικά συμπεράσματα για τη ζωή μας και για όλα τα ζητήματα που μας ενδιαφέρουν και μας απασχολούν.

Οι γνώσεις είναι κάτι το διαφορετικό. Στηρίζονται στην επιστημονική αναζήτηση, στην  ορθολογική σκέψη, στην έρευνα, η οποία βασίζεται επάνω σε αντικειμενικά γεγονότα, σε δεδομένα προηγούμενων εποχών και σε επιστημονικά επιτεύγματα διαφόρων κλάδων, διεθνώς, από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Οι γνώσεις παρέχουν ασφαλή αποτελέσματα, από στατιστικά στοιχεία, από πειράματα και από επιστημονικές μελέτες αιώνων. 

Οι πληροφορίες, βοηθούν ουσιαστικά το παιδί, τον έφηβο και τον ενήλικο, όταν αυτός, όμως, έχει ήδη αναπτύξει τη λογική και κριτική ικανότητά του, μέσα από την εμπειρία της ζωής, αλλά κυρίως μέσα από την απόκτηση επιστημονικών γνώσεων. 

Και ας σημειώσουμε εδώ, ευκαιριακά με την κυκλοφορία αυτής της σειράς βιβλίων για παιδιά, ότι η ορθολογική σκέψη και η επιστημονική γνώση έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την ιδεαλιστική και μεταφυσική άποψη, με τους μύθους, τις δοξασίες και δεισιδαιμονίες παλαιοτέρων χρόνων, καθώς και με ανορθολογικές, αντιεπιστημονικές και μεταφυσικές θεωρίες και θρησκευτικά δόγματα, που δυστυχώς ευδοκιμούν ακόμη και σήμερα σε ένα αρκετά μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας και διεθνώς.

Στα βιβλία αυτής της σειράς την κ. Ιώς Τσοκώνα, εκτός από τις ιστορικές πληροφορίες που ενυπάρχουν σ’ αυτά, παρέχονται και επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες δίνονται στα παιδιά/αναγνώστες μέσα από τους διαλόγους που αναπτύσσονται στο κείμενο. 

Οι Ίωνες υλιστές φιλόσοφοι και όχι μόνο, στη συνέχεια υπήρξαν και άλλοι Έλληνες υλιστές φιλόσοφοι, είχαν την πεποίθηση ότι δεν πρέπει να ερμηνεύουμε τα φυσικά φαινόμενα με μεταφυσικές δοξασίες και με θρησκευτικά δόγματα (όπως τα ερμήνευαν ορισμένοι ιδεαλιστές φιλόσοφοι), αλλά με ορθολογικές και επιστημονικές αποδείξεις. Όποιος έχει τη διάθεση να μελετήσει την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, θα διαπιστώσει αυτή την πραγματικότητα, που μόλις ανέφερα. 

Τη διαφορά απόψεων που είχαν οι ιδεαλιστές φιλόσοφοι από τους υλιστές φιλοσόφους, πρέπει κάποια στιγμή να τη μελετήσουμε και στο σπίτι, αλλά και στο σχολείο κυρίως, με καταρτισμένους εκπαιδευτικούς και με κατάλληλα σχολικά βιβλία. Είναι  γεγονός βέβαια ότι συνεχίστηκε αργότερα η μεταξύ τους φιλοσοφική και ιδεολογική σύγκρουση, και συνεχίζεται ακόμη μέχρι και σήμερα σε διάφορα ιδεολογικά και πολιτικά ζητήματα, μεταξύ διαφορετικών φιλοσοφικών ρευμάτων και κοσμοθεωριών.

Αυτά τα δύο βιβλία για παιδιά της κ. Ιώς Τσοκώνα είναι συναρπαστικά και θα ενθουσιάσουν τα παιδιά/αναγνώστες. Θεωρώ, όμως, ότι πρέπει να τα διαβάσουν και οι γονείς των παιδιών, αλλά και οι εκπαιδευτικοί τους, ώστε να συζητηθεί το περιεχόμενό τους στη συνέχεια στο σπίτι και στο σχολείο. Θα σταθούν η αιτία ν’ ακούσουμε, με σεβασμό, τις απόψεις των παιδιών και των μαθητών μας για την υπόθεση του κάθε βιβλίου, τα σχόλιά τους, τις απορίες που θα γεννηθούν κ.λπ. 

Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι η δασκάλα και ο δάσκαλος επιφορτίζονται περισσότερο να εξηγήσουν τις απορίες των μαθητών τους και ασφαλώς το παιδαγωγικό μέρος των γονιών έρχεται επικουρικά στη γνωστική βοήθεια των παιδιών τους. 

Οι φιλομαθείς και οι περισσότερο εγγράμματοι γονείς, θα καταφέρουν ίσως κάτι περισσότερο κατά τη συζήτηση επάνω στο περιεχόμενο των αναγνωσμάτων ή θεαμάτων που απευθύνονται και αφορούν τα παιδιά τους και για την κατανόηση του περιεχομένου των συγκεκριμένων βιβλίων από τα παιδιά τους. Οι γονείς, όμως, που κυνηγούν το μεροκάματο από το πρωί ως το βράδυ και συγχρόνως οικονομικά και ίσως μορφωτικά είναι πιο αδύναμοι, πόσο μπορούν ποσοτικά και ποιοτικά να προσφέρουν ουσιαστικά στη μακροχρόνια διαδικασία μάθησης των παιδιών τους; Αυτό είναι και θα είναι ένα δυσεπίλυτο ζήτημα στα πλαίσια του αδηφάγου και εκμεταλλευτικού αστικού/καπιταλιστικού συστήματος, το οποίο δεν μπορεί να καλύψει καν τις βασικές ανάγκες της εργατικής τάξης και των λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων, πόσο μάλλον να συμβάλλει στην ουσιαστική καλλιέργεια και στην ανάπτυξη των επιστημών και των τεχνών σε επίπεδο εκπαίδευσης των παιδιών των λαϊκών και φτωχών οικογενειών. Παρ’ όλη αυτή την απαράδεκτη ηθικά και κοινωνικά κατάσταση, υπάρχουν, κάποιοι φιλομαθείς γονείς αυτής της δεύτερης κατηγορίας, που με τη θέλησή τους και την αγάπη τους στη γνώση, στο βιβλίο και προπαντός στα παιδιά τους, που έχουν κατορθώσει πολλά.

Πιστεύω ότι αξίζει η προσπάθεια γονιών και εκπαιδευτικών για την καλλιέργεια και ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας και φιλομάθειας των παιδιών και μαθητών τους, αντίστοιχα.

Και το εν λόγω παρουσιαζόμενο βιβλίο βοηθάει θετικά προς την κατεύθυνση αυτή που επιθυμούμε όλοι μας για το καλό των παιδιών.  

Το εκδοτικό αποτέλεσμα είναι πάρα πολύ καλό. Με έγχρωμο σκληρόδετο εξώφυλλο, μικρό συμπαθητικό σχήμα είναι εύχρηστο στα χέρια των παιδιών και η θαυμάσια έγχρωμη εικονογράφηση του κ. Ιάσονα Ανδριανού, βοηθάει και αισθητικά, αλλά και στην καλύτερη κατανόηση του κειμένου.

Με ευαισθησία, με αγάπη, με υπομονή και επιμονή θα πρέπει να ξαναβάλουμε τα βιβλία στα χέρια των παιδιών μας από τη βρεφική, προνηπιακή και νηπιακή ηλικία και όχι να τους βάζουμε πρώτα το κινητό και το λάπτοπ στα χέρια τους, θέλοντας τι να αποδείξουμε ως γονείς; Ότι το παιδί μας είναι έξυπνο και μπορεί να χειριστεί τις νέες τεχνολογίες από την προνηπιακή του ηλικία; Ότι θέλουμε να μην χάσει το τρένο της τεχνολογικής εξέλιξης, που ούτως ή άλλως θα το συναντήσει στην πορεία, αργότερα, στο σχολείο και στην κοινωνία;

Κατά την άποψή μου, τα βιβλία είναι αναντικατάστατα, τουλάχιστο προς το παρόν και για πολλά χρόνια ακόμη. Όπως γνωρίζετε, υπάρχουν και κυκλοφορούν πάρα πολλά και ενδιαφέροντα λογοτεχνικά βιβλία και βιβλία γνώσεων για νήπια και παιδιά. Θα πρέπει δε ως παιδαγωγοί να τα αναζητήσουμε, να τα επιλέξουμε, να τα διαβάσουμε και να τα «εκμεταλλευτούμε» προς όφελος των παιδιών. 

Τώρα, αν στο μέλλον, όλοι οι υπάρχοντες θησαυροί των δανειστικών σχολικών, δημοτικών και δημόσιων βιβλιοθηκών, των παλαιοβιβλιοπωλείων και βιβλιοπωλείων σε όλη τη χώρα, ψηφιοποιηθούν (το θεωρώ ακατόρθωτο λόγω κόστους και λόγω της υπάρχουσας ελληνικής αστικής εκπαιδευτικής αντίληψης και πολιτικής), τότε, απλούστατα, ίσως να ξανασυζητήσουμε πάνω σε διαφορετική βάση, εμείς ή οι επερχόμενες γενιές, σχετικά με τα παιδαγωγικά και κοινωνικά θέματα της φιλαναγνωσίας και της φιλομάθειας… 

Και σε αυτό το δεύτερο βιβλίο της σειράς, η υπόθεση αυτής της παραμυθιακής ιστοριούλας, όπως προείπα, περιέχει ιστορικές, φιλοσοφικές και επιστημονικές πληροφορίες, που μετατρέπονται σε γνώσεις, από την άξια λογοτέχνιδα κ. Ιώ Τσοκώνα. 

Και αυτή τη μετατροπή, ακριβώς, θεωρώ πολύ σημαντικό γεγονός, πέρα από την αισθητική απόλαυση που θα αποκομίσουν τα παιδιά/αναγνώστες του βιβλίου, το οποίο προτείνω να το αποκτήσετε όλοι και να το διαβάσετε, είτε είστε γονείς είτε γιαγιάδες και παππούδες είτε φοιτητές είτε εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και να το δωρίσετε σε οικογένειες που έχουν παιδιά σε αυτές τις ηλικίες 10-13 χρόνων.

Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω το γεγονός ότι η συγγραφέας βασίστηκε σε μια αξιόλογη βιβλιογραφία, με αποτέλεσμα το κείμενό της να είναι, όσο το δυνατόν, αξιόπιστο και έγκυρο επιστημονικά και ιστορικά.

Συγχαρητήρια στη συγγραφέα και στην εκδότρια για το θαυμάσιο λογοτεχνικό και εκδοτικό αποτέλεσμα, αντίστοιχα, πραγματική συμβολή στην ανάπτυξη της φιλοσοφικής και επιστημονικής σκέψης των παιδιών μας.

………………………………………….

Υποσημείωση:

1. Έχω υπόψη μου άλλα δύο βιβλία για παιδιά (αλλά συγχρόνως και για ενήλικες), που αναφέρονται μεταξύ άλλων σε ορισμένους Προσωκρατικούς υλιστές φιλοσόφους, τα οποία όμως δεν είναι δυνατόν να τα κατατάξουμε στη Λογοτεχνία για παιδιά, διότι δεν πρόκειται για λογοτεχνικά κείμενα. Ίσως, θα μπορούσαμε να τα κατατάξουμε στις  κατηγορίες: «Βιβλία γνώσεων για εφήβους» και «Βιβλία για εκπαιδευτικούς»:

α. Δημήτρη Ντούσα, Απλά μαθήματα Φιλοσοφίας για παιδιά. Ένα διδακτικό εγχειρίδιο φιλοσοφικών ερωτημάτων, προβληματισμών, κειμένων και ασκήσεων για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, Εκδ. ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ, Αθήνα 2016, σελ. 620 και

β. Δημήτρη Λυπουρλή, Συζητώντας με τα εγγόνια μου για τις αρχές της φιλοσοφίας και της επιστήμης στην αρχαία Ελλάδα, Εκδ. ΖΗΤΡΟΣ, Αθήνα 2017, σελ. 164