Κυριακή πρωί μ’ ένα ποίημα: «Τα σκολειά χτίστε!» του Κωστή Παλαμά

Ο ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας, ιστορικός και μεταφραστής Κωστής Παλαμάς, γεννήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 1859 στην Πάτρα.

Από τους σπουδαιότερους ποιητές μας. Με το πλούσιο έργο του, έχει συμβάλει στην εξέλιξη και ανανέωση της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Το 1918, του είχε απονεμηθεί το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών.

Από το 1926 ήταν βασικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της οποίας, το 1930 έγινε πρόεδρος.

Το έργο του Κωστή Παλαμά είναι τεράστιο και συγκεντρώθηκε σε δέκα έξι τόμους.

Ποίηση: Δημοσίευσε συνολικά σαράντα ποιητικές συλλογές:
Τραγούδια της πατρίδος μου, Ύμνος εις την Αθηνάν, Τα μάτια της ψυχής μου, Ίαμβοι και Ανάπαιστοι, Οι χαιρετισμοί της Ηλιογέννητης, Η ασάλευτη ζωή, Ο δωδεκάλογος του Γύφτου, Η φλογέρα του βασιλιά, Η πολιτεία και η μοναξιά, Βωμοί, Τα παράκαιρα, Οι λύκοι, Τα παθητικά κρυφομιλήματα, Δειλοί και σκληροί στίχοι, Οι νύχτες του Φήμιου, Τα δεκατετράστιχα, Οι πεντασύλλαβοι, Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου (Η ποιητική μου, Α’ και Β’) κ.ά.

Θέατρο: Τρισεύγενη (δράμα – 1902)

Διηγήματα: Ένας ψηφοφόρος, Το τέλος του ανεμόμυλου, Το σκολειό και το σπίτι, Το παλιό τραγούδι του νέου καιρού, Θάνατος παλληκαριού, Φιλήμων και Βαύκις, Ένας άνθρωπος σ’ ένα χωριό, Τα μάρμαρα, Η αγάπη κ.ά.

Δημοσίευσε συγκριτικές μελέτες, κριτικά και ιστορικά δοκίμια, μεταφράσεις και βιβλιοκριτικές.

Έφυγε από τη ζωή στις 27 Φεβρουαρίου του 1943 και η κηδεία του στην Αθήνα έμεινε ιστορική, καθώς πλήθος κόσμου τον συνόδεψε στην τελευταία του κατοικία, μπροστά από τους χιτλερικούς Γερμανούς κατακτητές.

Τα σκολειά χτίστε!

Με τη φλόγα που ψαίνει και που πλάθει,
με της καρδιάς τη φλόγα, με του Λόγου
τη δύναμη, ξεσκέπαστα, καθάρια,
και με τα χέρια, και με τα μαχαίρια,
τον τόπο πάρτε.

Κάτου σημάδια που έμπηξε το Ψέμα!
Τα ταξίματα φέρτε στης Αλήθειας
της ιερής το βωμό και τα σφαχτάρια.
Στον τόπο απάνου όχι πολέμων κάστρα·
τα σκολειά χτίστε!

Λιτά χτίστε τα, απλόχωρα, μεγάλα,
γερά θεμελιωμένα, από της χώρας
ακάθαρτης, πολύβοης, αρρωστιάρας
μακριά μακριά τ’ ανήλιαγα σοκάκια,
τα σκολειά χτίστε!

Και τα πορτοπαράθυρα των τοίχων
περίσσια ανοίχτε, να ‘ρχεται ο κυρ Ήλιος,
διαφεντευτής, να χύνεται, να φεύγη,
ονειρεμένο πίσω του αργοσέρνο-
ντας το φεγγάρι.

Γιομίζοντάς τα να τα ζωντανεύουν
μαϊστράλια και βοριάδες και μελτέμια
με τους κελαϊδισμούς και με τους μόσκους·
κι ο δάσκαλος, ποιητής· και τα βιβλία
να είναι σαν κρίνα.

Του τραγουδιού τη γλώσσα αντιλαλώντας,
και τα βιβλία σαν τα τραγούδια να είναι!
Στη γη της ομορφιάς, αρματωμένη
την Επιστήμη, η Ομορφιά, χαρά της!
αρχή σοφίας!

Τα σκολειά χτίστε, υψώστε τα πλατάνια
για το δροσό στης ρεματιάς τη χάρη,
για τον καρπό σπάρτε τ’ αμπέλια, ας είναι
τ’ αγαθά τους αγνά κρασιά, και ας είναι
γούρμα σταφύλια,

Λογής, κεχριμπαρένια, άλικα, μαύρα.
Όπου απλωσιά, όπου ψήλωμα, όπου υγεία,
στα πέλαα ν’ αγναντεύουν τα καράβια
και τους αϊτούς να λαχταράν και τ’ άστρα
στα ουράνια παλάτια.

Και βαθιούς τράφους γύρω γύρω σκάφτε
και πύργους πολεμόχαρους υψώστε
και βαρδιατόρους βάλτε να κρατάνε
μακριά μακριά τον ψεύτη και τον πλάνο
της Ρωμιοσύνης.

Ξόβεργα και καρφιά κρατά και πάει
και πιάνει και καρφώνει και σκοτώνει·
του φτερωτού πιο απ’ όλα κυνηγάρης,
αρχίζοντας από τις πεταλούδες,
φτάνει στη Σκέψη.

“Κυριακή πρωί μ’ ένα ποίημα”: Δείτε όλα τα ποιήματα εδώ.