109 χρόνια από τη μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση: Γιατί επικράτησαν οι μπολσεβίκοι;
«Δεν γεννά κάθε επαναστατική κατάσταση επανάσταση, αλλά μόνο μια τέτοια κατάσταση όπου οι αντικειμενικές αλλαγές συναντιούνται με τις υποκειμενικές αλλαγές και συγκεκριμένα με την ικανότητα της επαναστατικής τάξης να αναλάβει επαναστατική μαζική δράση αρκετά ισχυρή ώστε να τσακίσει (ή να εξασθενίσει σημαντικά) την παλιά κυβέρνηση που ποτέ, ακόμα και σε εποχή κρίσεων, δεν “πέφτει” αν δεν “την ρίξουν”»
«Χωρίς αυτές τις αντικειμενικές αλλαγές, που δεν εξαρτώνται ούτε από τη θέληση ορισμένων ξεχωριστών ομάδων και κομμάτων, αλλά ούτε και από τη θέληση ορισμένων ξεχωριστών τάξεων, η επανάσταση κατά γενικό κανόνα δεν μπορεί να γίνει. Το σύνολο αυτών των αντικειμενικών αλλαγών είναι εκείνο που ονομάζεται επαναστατική κατάσταση… Δεν γεννά κάθε επαναστατική κατάσταση επανάσταση, αλλά μόνο μια τέτοια κατάσταση όπου οι αντικειμενικές αλλαγές συναντιούνται με τις υποκειμενικές αλλαγές και συγκεκριμένα με την ικανότητα της επαναστατικής τάξης να αναλάβει επαναστατική μαζική δράση αρκετά ισχυρή ώστε να τσακίσει (ή να εξασθενίσει σημαντικά) την παλιά κυβέρνηση που ποτέ, ακόμα και σε εποχή κρίσεων, δεν “πέφτει” αν δεν “την ρίξουν”».94
Στη χώρα εκδηλώθηκε μια νέα πανεθνική κρίση. Η οικονομία πήρε τον κατήφορο. Οι κυβερνητικοί κύκλοι δεν μπορούσαν να αναστείλουν την καταστροφή. Αντίθετα, με την πολιτική τους, την έφερναν ολοταχώς όλο και πιο κοντά.
Οι εργάτες άρχισαν να διώχνουν το διευθυντικό προσωπικό των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των σιδηροδρόμων, να συλλαμβάνουν διευθυντές και διαχειριστές. Και ζητούσαν όλο και πιο επίμονα να πάρουν τα σοβιέτ την εξουσία στα χέρια τους.
Οι στρατιώτες αρνούνταν να συνεχίσουν τον πόλεμο. Εδιωχναν τους αντιδραστικούς αξιωματικούς και αναδείκνυαν στη θέση τους άλλους, αυτούς που είχαν την εμπιστοσύνη τους. Στα δύο από τα τρία μέτωπα, και μάλιστα αυτά που βρίσκονταν πάρα πολύ κοντά στην Πετρούπολη (το βόρειο μέτωπο) και τη Μόσχα (το δυτικό μέτωπο), οι περισσότεροι στρατιώτες ακολουθούσαν τους μπολσεβίκους. Οι μπολσεβίκοι είχαν και την πλήρη υποστήριξη των ναυτών του στόλου της Βαλτικής. Είχαν με το μέρος τους τα περισσότερα στρατεύματα που στάθμευαν στις πόλεις των μετόπισθεν.
Οι αγρότες, αφού έχασαν πια κάθε ελπίδα ότι το κόμμα τους, οι εσέροι, θα εφαρμόσει το αγροτικό του πρόγραμμα, έδιωχναν τους γαιοκτήμονες, καταπατούσαν τη γη, άρπαζαν τα εργαλεία και τα μοιράζονταν μεταξύ τους, πυρπολούσαν τις επαύλεις. Ετσι το αγροτικό κίνημα μετεξελισσόταν σε εξέγερση η οποία απλώθηκε στα μισά κυβερνεία της χώρας.
Αλλαξε και ο χαρακτήρας του κινήματος των καταπιεσμένων εθνών. Ο αγώνας τους, παρ’ όλη την αντίσταση των αστικών και μικροαστικών εθνικιστικών κομμάτων και οργανώσεων, γινόταν ένα με το κίνημα των Ρώσων εργατών, στρατιωτών και αγροτών.
Η πανεθνική κρίση δυνάμωσε τις διαφωνίες, τη διχόνοια και την αμηχανία που επικρατούσε στην «κορυφή». Ετσι διαμορφώθηκαν οι εξαιρετικά ευνοϊκές προϋποθέσεις για να μπορέσει η εργατική τάξη να πάρει την εξουσία.
Στα τέλη του Σεπτέμβρη του 1917, από τη Φινλανδία όπου ζούσε παράνομα εκείνη την περίοδο για να μην τον ανακαλύψουν τα «λαγωνικά» της Προσωρινής Κυβέρνησης, ο Λένιν γράφει επιστολή στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος των Μπολσεβίκων, όπου με πλήρη σαφήνεια βάζει το ζήτημα για την εξέγερση και την ανατροπή της Προσωρινής Κυβέρνησης.
Επειτα στέλνει στην Κεντρική Επιτροπή ακόμα μια επιστολή με θέμα «μαρξισμός και εξέγερση». Εκεί ο ηγέτης των μπολσεβίκων υπενθυμίζει τις τρεις προϋποθέσεις χωρίς τις οποίες η εξέγερση δεν μπορεί να πετύχει: α) Δεν πρέπει να στηρίζεται στη συνωμοσία, ούτε σε ένα κόμμα, αλλά στην πρωτοπόρα τάξη. β) Πρέπει να στηρίζεται στον επαναστατικό ξεσηκωμό του λαού. γ) Πρέπει να γίνει σε τέτοια κρίσιμη στιγμή, που η δραστηριοποίηση των πρωτοπόρων στοιχείων του λαού είναι η μέγιστη και οι ταλαντεύσεις στο στρατόπεδο των εχθρών είναι οι πιο έντονες. Ολες αυτές οι προϋποθέσεις υπήρχαν.95
Στις 23 Οκτώβρη 1917 (με το παλιό ημερολόγιο) – για πρώτη φορά μετά από τα γεγονότα του Ιούλη – ο Λένιν πήρε μέρος στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΔΕΚΡ και μίλησε εκεί: «Η πολιτική κατάσταση είναι έτοιμη. Πρέπει να μιλάμε για την τεχνική πλευρά. Αυτό είναι το ουσιαστικό.»96 Σ’ αυτό ακριβώς το πνεύμα ψηφίζεται η απόφαση που έγραψε: «Διαπιστώνοντας (…) ότι η ένοπλη εξέγερση είναι αναπόφευκτη και ότι έχει ωριμάσει πέρα για πέρα, η Κεντρική Επιτροπή καλεί όλες τις οργανώσεις του Κόμματος να καθοδηγούνται από το γεγονός αυτό και σύμφωνα μ’ αυτό να συζητούν και να λύνουν όλα τα πρακτικά ζητήματα».97
Αυτήν την απόφαση ο Λένιν την διάβασε ξανά στη διευρυμένη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, στις 29 Οκτώβρη 1917 (με το παλιό ημερολόγιο). Και την διευκρίνισε ως εξής: «Οι μάζες ακολουθούν εμάς… Οι μάζες έδωσαν την εμπιστοσύνη τους στους μπολσεβίκους και απαιτούν από αυτούς όχι λόγια, αλλά έργα, αποφασιστική πολιτική και στον αγώνα κατά του πολέμου και στον αγώνα κατά του οικονομικού χάους».98
Σε αυτήν τη συνεδρίαση εκλέγεται στρατιωτικοεπαναστατικό κομματικό κέντρο (Γιάκοφ Σβερντλόφ, Ιωσήφ Στάλιν, Αντρέι Μπούμπνοφ, Μοϊσέι Ουρίτσκι και Φέλιξ Τζερζίνσκι) το οποίο εντάσσεται σύσσωμο στη Στρατιωτικοεπαναστατική Επιτροπή (ΣΕΕ) του Σοβιέτ της Πετρούπολης, γίνεται ο καθοδηγητικός πυρήνας της και την μετατρέπει σε επιτελείο της εξέγερσης.
Παρά το ότι η εξέγερση ετοιμαζόταν μέσα σε μυστικότητα, η Προσωρινή Κυβέρνηση βρέθηκε ενημερωμένη και έσπευσε να πάρει τα μέτρα της.99 Απαγορεύτηκαν όλες οι συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις στους δρόμους. Ο διοικητής της στρατιωτικής περιοχής της Πετρούπολης υποχρέωσε όλους τους αξιωματικούς στρατιωτικών μονάδων να συλλαμβάνουν όσους μπαίνουν στους στρατώνες και καλούν τους στρατιώτες σε ένοπλη κινητοποίηση.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης έδωσε ξανά τη διαταγή για τη σύλληψη του Λένιν. Και ο αρχηγός της Προσωρινής Κυβέρνησης, Κερένσκι, έστειλε μήνυμα να μπουν στην Πετρούπολη αντεπαναστατικά στρατεύματα – εκείνο ακριβώς το σώμα ιππικού που είχε κινηθεί πριν δύο μήνες για να ανατρέψει τον ίδιο με διαταγή του Κορνίλοφ. Τέλος, για να δώσει χρόνο στην Προσωρινή Κυβέρνηση ώστε να προετοιμαστεί καλύτερα για την πάταξη της ενδεχόμενης εξέγερσης, η εσερομενσεβίκικη ΚΕΕ των σοβιέτ ανέβαλε την κανονική σύγκληση του Πανρωσικού Συνεδρίου των σοβιέτ από τις 2 στις 7 Νοέμβρη (από τις 20 στις 25 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο).
Η ΣΕΕ απάντησε με την απόφαση οι στρατιωτικές μονάδες της πρωτεύουσας να εκτελούν μόνο τις διαταγές που έχουν δική της υπογραφή και σφραγίδα. Ταυτόχρονα διόρισε δικούς της επιτρόπους σε όλους τους στρατώνες και στο επιτελείο της στρατιωτικής περιοχής της Πετρούπολης, καθώς επίσης στα κέντρα επικοινωνίας και τους σιδηροδρομικούς σταθμούς.
Προσπαθώντας να προλάβει την εξέγερση, η Προσωρινή Κυβέρνηση πήρε την απόφαση να απαγορεύσει τις εφημερίδες των μπολσεβίκων και να κλείσει το τυπογραφείο τους. Τα χαράματα της 6ης Νοέμβρη (24 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο) ένα απόσπασμα από ευέλπιδες των σχολών αξιωματικών εφόρμησε σε αυτό το τυπογραφείο και το σφράγισε. Αλλά, με βάση την εντολή της ΣΕΕ, οι επαναστατημένοι στρατιώτες και οι μαχητές της εργατικής Κόκκινης Φρουράς τους έδιωξαν από εκεί.
Το βράδυ της ίδιας μέρας, οι ευέλπιδες επιχειρούν μια νέα έφοδο σε αυτό το τυπογραφείο και προσπαθούν να σηκώσουν τις γέφυρες που συνδέουν το κέντρο της πόλης με τις εργατικές συνοικίες.
Ο Λένιν, που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή σε παράνομο διαμέρισμα, γράφει στα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής: «Η κατάσταση είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Είναι ολοκάθαρο ότι πραγματικά τώρα πια κάθε καθυστέρηση της εξέγερσης ισοδυναμεί με θάνατο.
Με όλες μου τις δυνάμεις θέλω να πείσω τους συντρόφους ότι τώρα όλα κρέμονται από μια τρίχα, ότι στην ημερήσια διάταξη μπαίνουν ζητήματα που δεν λύνονται με συσκέψεις, ούτε με συνέδρια (έστω και με συνέδρια των σοβιέτ), αλλά αποκλειστικά από τους λαούς, από τη μάζα, από την πάλη των οπλισμένων μαζών…
Παίρνοντας την εξουσία σήμερα, την παίρνουμε όχι ενάντια στα σοβιέτ, αλλά για τα σοβιέτ…
Θα ήταν καταστροφή η προσκόλληση στους τύπους, να περιμένουμε την επισφαλή ψηφοφορία της 25ης του Οχτώβρη, ο λαός έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να λύνει παρόμοια ζητήματα όχι με ψηφοφορίες, αλλά με τη βία…».100
Νυχτώνει. Δεν υπάρχει καμιά είδηση από το Σμόλνι. Και τότε ο Λένιν, αψηφώντας τον κίνδυνο που διατρέχει, πηγαίνει εκεί και αναλαμβάνει άμεσα την καθοδήγηση της εξέγερσης.
Μέχρι το πρωί της 7ης Νοέμβρη (25 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο), η Κόκκινη Φρουρά των εργατών, επαναστατικά στρατεύματα, ναύτες και στρατιώτες κατέλαβαν τις γέφυρες στο Νέβα, το τηλεγραφείο, το τηλεφωνικό κέντρο της πόλης, τον ραδιοφωνικό σταθμό και τους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τα υπουργεία, την κεντρική τράπεζα. Ακινητοποίησαν τους ευέλπιδες στις περισσότερες στρατιωτικές σχολές. Περικύκλωσαν τα Χειμερινά Ανάκτορα όπου κατέφυγε η Προσωρινή Κυβέρνηση.101
Στις 10 η ώρα από το ραδιόφωνο και τον τηλέγραφο μεταδόθηκε η έκκληση «Προς τους πολίτες της Ρωσίας», όπου αναφερόταν: «Η υπόθεση για την οποία αγωνιζόταν ο λαός – άμεση πρόταση δημοκρατικής ειρήνης, κατάργηση της ιδιοκτησίας των γαιοκτημόνων, εργατικός έλεγχος στην παραγωγή, δημιουργία σοβιετικής κυβέρνησης – η υπόθεση αυτή είναι εξασφαλισμένη».102
Και το βράδυ της ίδιας μέρας στο Σμόλνι άρχισαν οι συνεδριάσεις του 2ου Πανρωσικού Συνεδρίου των σοβιέτ. Οι 649 σύνεδροι εκπροσωπούσαν 400 σοβιέτ (390 μπολσεβίκοι, 160 εσέροι και 92 μενσεβίκοι).
Η πρώτη συνεδρίαση κράτησε πολύ, όλη σχεδόν τη νύχτα. Κατά τις πρώτες πρωινές ώρες έφτασε η είδηση: Τα Χειμερινά Ανάκτορα έχουν καταληφθεί, οι υπουργοί της Προσωρινής Κυβέρνησης έχουν συλληφθεί. Κάτω από θυελλώδη χειροκροτήματα ψηφίστηκε η έκκληση «Προς τους εργάτες, στρατιώτες και αγρότες!». Εκεί αναφερόταν: «Στηριζόμενο στη θέληση της τεράστιας πλειοψηφίας των εργατών, των στρατιωτών και των αγροτών, στηριζόμενο στη νικηφόρα εξέγερση των εργατών και της φρουράς της Πετρούπολης, το Συνέδριο παίρνει στα χέρια του την εξουσία… Το Συνέδριο αποφασίζει: Ολη η εξουσία κατά τόπους περνάει στα Σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών βουλευτών…».103
Η δεύτερη συνεδρίαση του Συνεδρίου των Σοβιέτ άρχισε το βράδυ της 8ης Νοέμβρη (26 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο). Εκεί διαβάστηκε, συζητήθηκε και εγκρίθηκε το διάταγμα για την ειρήνη το οποίο παρουσίασε ο Λένιν. Αυτή η πρώτη πράξη της εξωτερικής πολιτικής της σοβιετικής εξουσίας αποκαλούσε τον πόλεμο το μεγαλύτερο έγκλημα σε βάρος της ανθρωπότητας, και πρότεινε στους λαούς και στις κυβερνήσεις όλων των εμπόλεμων χωρών να τερματίσουν αμέσως τις πολεμικές επιχειρήσεις και να κλείσουν συνθήκη ειρήνης με όρους εξίσου δίκαιους για όλους, χωρίς προσαρτήσεις και αποζημιώσεις.104
Στη συνέχεια το Συνέδριο ενέκρινε ακόμα ένα διάταγμα που πρότεινε ο Λένιν, το διάταγμα για τη γη. Ολη η γη των γαιοκτημόνων, όπως και της τσαρικής οικογένειας, η μοναστηριακή και εκκλησιαστική γη δημεύτηκε χωρίς αποζημίωση και η χρήση της παραχωρήθηκε δωρεάν στους αγρότες για να την καλλιεργούν. Ως οδηγό για την πραγματοποίηση αγροτικών μετασχηματισμών το διάταγμα θεωρούσε την «Εντολή των αγροτών για τη γη» την οποία είχαν συντάξει οι εσέροι τον Μάη του 1917 και που συνόψιζε 242 τοπικές εντολές των αγροτών.
Οι παράγραφοί της δεν συμφωνούσαν όλες με το αγροτικό πρόγραμμα των μπολσεβίκων. «Εδώ ακούγονται φωνές ότι το διάταγμα το ίδιο και η εντολή έχουν συνταχτεί από τους σοσιαλιστές – επαναστάτες», σημείωνε με αυτήν την αφορμή ο Λένιν. «Ας είναι κι έτσι. Δεν έχει σημασία ποιος το συνέταξε. Ως δημοκρατική όμως κυβέρνηση που είμαστε, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την απόφαση των κατώτερων λαϊκών στρωμάτων… Η ζωή είναι ο καλύτερος δάσκαλος και αυτή θα δείξει ποιος έχει δίκιο… Η ουσία είναι να αποκτήσει η αγροτιά σταθερή πεποίθηση ότι στο χωριό δεν υπάρχουν πια τσιφλικάδες, ότι οι ίδιοι οι αγρότες πρέπει να λύσουν όλα τα ζητήματα, να οργανώσουν οι ίδιοι τη ζωή τους».105
Ηταν ένα σοφό πολιτικό βήμα. Βοήθησε στον παραπέρα απεγκλωβισμό των πολλών εκατομμυρίων της αγροτιάς από το «αγροτικό» κόμμα των εσέρων, το οποίο στη διάρκεια της οκτάμηνης παραμονής του στην εξουσία δεν έκανε τίποτε για να ικανοποιήσει τις ζωτικές ανάγκες του χωριού.
Για τη διακυβέρνηση της χώρας το 2ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ αποφάσισε να σχηματιστεί μια εργατοαγροτική κυβέρνηση – το Συμβούλιο των Λαϊκών Επιτρόπων (ΣΛΕ). Πρόεδρός του αναδείχτηκε ο Βλαντιμίρ Ιλίτς Ουλιάνοφ (Λένιν).
Η νέα εξουσία έπρεπε ακόμα να αποκρούσει την επίθεση των αντεπαναστατικών στρατευμάτων, τα οποία στις 9 Νοέμβρη (27 Οκτώβρη με το παλιό ημερολόγιο) ο Κερένσκι θα οδηγούσε στις άμεσες προσβάσεις της Πετρούπολης. Στις 14 Νοέμβρη, οι στρατιώτες του θα περάσουν με το μέρος της επανάστασης και ο ίδιος ο Κερένσκι θα αναγκαστεί και τούτη τη φορά να το σκάσει κρυφά.
Τώρα οι μπολσεβίκοι μπορούσαν να καταπιαστούν με τη λύση του πιο δύσκολου, αλλά και του πιο σημαντικού προβλήματος – του προβλήματος της διακυβέρνησης του κράτους που μόλις γεννήθηκε. Κατά χιλιάδες οι πιο γραμματισμένοι, οι πιο ώριμοι από πολιτική άποψη εργάτες διορίστηκαν στα δημόσια ιδρύματα για να αντικαταστήσουν τους αστούς και τους ανώτατους αξιωματούχους, οι οποίοι επιδόθηκαν σε σαμποτάζ σε βάρος της νέας εξουσίας.
Ο εργατικός έλεγχος μπήκε σε όλες τις βιομηχανικές, εμπορικές και τραπεζικές επιχειρήσεις. Ψηφίστηκε το διάταγμα για το 8ωρο. Δημιουργήθηκαν νέα κρατικά όργανα για τη σχεδιασμένη διεύθυνση της οικονομίας. Ολες οι ιδιωτικές τράπεζες και τα πιστωτικά ιδρύματα δημεύτηκαν και πέρασαν στην ιδιοκτησία του εργατικού κράτους, ενώ το ίδιο άρχισε να συμβαίνει με τις φάμπρικες και τα εργοστάσια.
Στο χωριό, με βάση τα πιο αποδοτικά και οργανωμένα κτήματα, δημιουργήθηκαν τα πρώτα κρατικά αγροκτήματα και οι πρώτοι παραγωγικοί συνεταιρισμοί. Η Εκκλησία διαχωρίστηκε από το κράτος. Καθιερώθηκε η γενική υποχρεωτική στοιχειώδης εκπαίδευση. Οι γυναίκες έγιναν ίσες με τους άνδρες, τόσο στα εκλογικά δικαιώματα όσο και στην αμοιβή της εργασίας τους. Ισα δικαιώματα απέκτησαν όλα τα έθνη της Ρωσίας.
Σε λίγο όμως θα έρθουν να διακόψουν αυτό το τεράστιο δημιουργικό έργο η ξένη επέμβαση και ο εμφύλιος πόλεμος. Στην αρχή τα αυστρογερμανικά, ουγγρικά, τουρκικά και έπειτα τα αγγλικά, γαλλικά, ιαπωνικά, αμερικανικά, τσεχοσλοβακικά, πολωνικά, ρουμανικά και άλλα στρατεύματα, ανάμεσά τους και ελληνικά που έστειλε η κυβέρνηση Βενιζέλου, θα εισβάλουν στο έδαφος της Σοβιετικής Ρωσίας. Κάτω από την προστασία τους θα σηκώσουν ξανά κεφάλι και θα εξαπολύσουν στα μέσα του 1918 εμφύλιο πόλεμο οι δυνάμεις της εσωτερικής αντεπανάστασης. Πρώτοι θα είναι οι δεξιοί εσέροι και μενσεβίκοι. Μετά θα συνεχίσουν το «έργο» τους οι πρώην τσαρικοί στρατηγοί και οι καντέτοι. Αντισοβιετική ανταρσία θα οργανώσουν και οι αριστεροί εσέροι.
Οι εχθροί υπολόγιζαν ότι η χρεοκοπία της σοβιετικής εξουσίας δεν θα αργούσε. Αλλά η ακούραστη δράση του κόμματος των μπολσεβίκων, ο μαζικός ηρωισμός των εργατών και των αγροτών, οι οποίοι με αυταπάρνηση και σθένος υπεράσπιζαν την επανάσταση, εξασφάλισαν κατά το τέλος του 1920 τη συντριβή της ξένης επέμβασης και της εσωτερικής αντεπανάστασης.
Σημαντικός παράγοντας που συντέλεσε στην εδραίωση της προλεταριακής επανάστασης ήταν η διεθνής επίδρασή της, που προκάλεσε την υποστήριξη των εργατών άλλων χωρών. Για την υπεράσπιση της επανάστασης σημειώθηκαν απεργίες, διαδηλώσεις, μπλοκάρισμα πολεμικών πλοίων και μεταφοράς πολεμοφοδίων. Σημειώθηκαν εξεγέρσεις ακόμα και στα πολεμικά καράβια της ιμπεριαλιστικής επέμβασης που βρίσκονταν στη Μαύρη Θάλασσα. Επίσης σημειώθηκαν επαναστάσεις σε άλλες χώρες – Γερμανία, Ουγγαρία – και μεγάλες εργατικές εξεγέρσεις – Ιταλία κ.α. Βασική αιτία που αυτές οι επαναστάσεις δεν κατάφεραν να νικήσουν ήταν ότι δεν ακολούθησαν το παράδειγμα των μπολσεβίκων.
Τελικά γιατί νίκησαν οι μπολσεβίκοι;
Στο έργο του Λένιν, τόσο πριν όσο και μετά από τη νίκη της επανάστασης αναδεικνύονται βασικές νομοτέλειες της επαναστατικής πάλης της εργατικής τάξης για το κέρδισμα των πλατιών εργατικών και λαϊκών μαζών, η αξιοποίηση των οποίων έφερε τη νίκη της εργατικής τάξης στη Ρωσία του 1917. Γράφει χαρακτηριστικά ο Λένιν:
«Οι μπολσεβίκοι νίκησαν πριν απ’ όλα γιατί είχαν με το μέρος τους την τεράστια πλειοψηφία του προλεταριάτου, και ανάμεσα σε αυτήν το πιο συνειδητό, το πιο δραστήριο, το πιο επαναστατικό τμήμα του, την πραγματική εμπροσθοφυλακή αυτής της πρωτοπόρας τάξης…
Χωρίς μια εξαιρετικά σοβαρή και ολόπλευρη προετοιμασία του επαναστατικού τμήματος του προλεταριάτου για την εξοστράκιση και τη συντριβή του οπορτουνισμού, είναι ανόητο και να σκέφτεται κανείς για δικτατορία του προλεταριάτου. Οι μπολσεβίκοι είχαν με το μέρος τους όχι μόνο την πλειοψηφία του προλεταριάτου, όχι μόνο την ατσαλωμένη μέσα στη μακρόχρονη και πεισματική πάλη ενάντια στον οπορτουνισμό επαναστατική πρωτοπορία του προλεταριάτου. Είχαν, αν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουμε τη στρατιωτική ορολογία, μια ισχυρή “δύναμη κρούσης” στις πρωτεύουσες.
Να έχεις στην αποφασιστική στιγμή, στο αποφασιστικό σημείο, συντριπτική υπεροχή δυνάμεων – αυτός ο “νόμος” των πολεμικών επιτυχιών είναι επίσης νόμος και της πολιτικής επιτυχίας, ιδίως σε έναν τέτοιο σκληρό, έντονο πόλεμο των τάξεων, που λέγεται επανάσταση…
Και έχοντας τη δυνατότητα με ένα γρήγορο, αποφασιστικό χτύπημα να κατακτήσουμε στα σίγουρα και τις δύο πρωτεύουσες, και τα δύο κέντρα ολόκληρης της καπιταλιστικής κρατικής μηχανής (τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική άποψη), παρ’ όλη τη μανιασμένη αντίσταση των γραφειοκρατών και των “διανοουμένων”, το σαμποτάζ κ.λπ., μπορέσαμε με τη βοήθεια του κεντρικού μηχανισμού της κρατικής εξουσίας να αποδείξουμε με έργα στις εργαζόμενες μη προλεταριακές μάζες ότι το προλεταριάτο είναι ο μοναδικά σίγουρος σύμμαχος, φίλος και καθοδηγητής τους…
Οι προλετάριοι επαναστάτες έστρεφαν (αρχίζοντας από τον Αύγουστο του 1914) όλη τους την προσοχή στην επαναστατικοποίηση του στρατού, στη χρησιμοποίησή του ενάντια στους ιμπεριαλιστές ληστές της αστικής τάξης, στη μετατροπή του άδικου και ληστρικού πολέμου ανάμεσα στις δύο ομάδες των ιμπεριαλιστών αρπάγων σε δίκαιο και νόμιμο πόλεμο των προλετάριων και των καταπιεζόμενων εργαζόμενων μαζών της κάθε χώρας ενάντια στη “δική τους”, “εθνική” αστική τάξη… Επομένως ο μισός στρατός τον Οκτώβρη – Νοέμβρη του 1917 ήταν ήδη μπολσεβίκικος. Δίχως αυτό, δεν θα μπορούσαμε να νικήσουμε».106
Παραπομπές:
94. Β. Ι. Λένιν, Απαντα, τόμ. 26, σελ. 223, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή».
95. Β. Ι. Λένιν, Απαντα, τόμ. 34, σελ. 242-247, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή».
96. Ο.π., σελ. 395.
97. Ο.π., σελ. 393.
98. Ο.π., σελ. 394.
99. Μενσεβίκικη εφημερίδα δημοσίευσε συνέντευξη του μέλους της ΚΕ Λεφ Κάμενεφ, ο οποίος αποκάλυψε το σχέδιο της ΚΕ και δήλωσε ότι ο ίδιος και ακόμα ένα μέλος της ΚΕ, ο Γκριγκόρι Ζινόβιεφ, διαφωνούν με αυτό το σχέδιο. Δίνοντας στη δημοσιότητα την απόρρητη απόφαση της ΚΕ, αυτοί οι δύο την πρόδωσαν στους εχθρούς. Ηταν «η απροσμέτρητη προστυχιά, η πραγματική προδοσία που κάνουν τα δύο αυτά υποκείμενα» (Β. Ι. Λένιν, Απαντα, τόμ. 34, σελ. 425, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή»).
100. Β. Ι. Λένιν, «Γράμμα προς τα μέλη της ΚΕ», Απαντα, τόμ. 34, σελ. 435 – 436, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή».
101. Ο αρχηγός της, Κερένσκι, με αυτοκίνητο του Αμερικάνου πρεσβευτή κατάφερε να γλιστρήσει μέσα από την περιφρούρηση που έστησαν τα επαναστατικά στρατεύματα και να πάει να συναντήσει το σώμα ιππικού που ο ίδιος είχε καλέσει.
102. Β. Ι. Λένιν, Απαντα, τόμ. 35, σελ. 1, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή».
103. Ο.π., σελ. 11.
104. Αφού δεν πήρε καμιά απάντηση στις προτάσεις που έστειλε επανειλημμένα στις κυβερνήσεις των σύμμαχων με τη Ρωσία χωρών, η σοβιετική κυβέρνηση αποφάσισε να αρχίσει μόνη της τις διαπραγματεύσεις με τη Γερμανία και τους συμμάχους της. Στις 5 Δεκέμβρη 1917 υπογράφηκε η συμφωνία ανακωχής και στις 3 Μάρτη 1918 υπογράφηκε η συνθήκη ειρήνης με τη Γερμανία, την Αυστροουγγαρία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία.
105. Β. Ι. Λένιν, Απαντα, τόμ. 35, σελ. 27, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή».
106. Β. Ι. Λένιν, «Οι εκλογές για τη συντακτική συνέλευση και η δικτατορία του προλεταριάτου», Απαντα, τόμ. 40, σελ. 5, 6, 7, 8, 9 – 10, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή».
Αναδημοσιεύεται από τον Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου 7-8 Νοέμβρη 2026
