Το δικαίωμα στη διασκέδαση (Ένας διαφορετικός αρχαίος θεός)

Κάθε καλοκαίρι επανέρχεται σε ένα μεγάλο βαθμό η ελληνική μυθολογία μέσα στα αρχαία θέατρα που ανοίγουν για το κοινό. Πολλές φορές αυτό γίνεται με ένα στείρο τυπολατρικό τρόπο, άλλες με ένα πομπώδες στυλ που παραπέμπει στο ελληνικό μεγαλείο της αρχαιότητας (κάτι βέβαια που σοφά απέφευγαν οι ίδιες οι τραγωδίες). Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει μια πιο σύγχρονη ματιά στα έργα αυτά, τα οποία δένονται με την τωρινή πραγματικότητα και έτσι αναβιώνει και η ουσία τους. Σε αυτό το πλαίσιο η  παράσταση Βάκχες σε σκηνοθεσία του Javor Garden, με τη ζωντανή παρουσία των Tiger Lillies συνέχισαν αυτή τη λογική. 

Από την πρώτη στιγμή ο τρόπος που εμφανίζεται ο χώρος των μαινάδων, το στήσιμο του συγκροτήματος και τα λιτά σκηνικά διαμορφώνουν την αίσθηση ότι θα ακολουθήσει κάτι διαφορετικό. Και όντως ακολουθεί. 

Έχω παρακολουθήσει  άλλες πέντε φορές το συγκεκριμένο έργο, κάθε φορά ο θίασος που το ανεβάζει εστιάζει και σε κάτι διαφορετικό: το περιβάλλον, την αντίθεση με την εξουσία, την ασέβεια, το φεμινισμό, άλλες φορές ο Διόνυσος εμφανίζεται πιο εκδικητικός. Η φετινή νομίζω ήταν η καλύτερη μεταφορά που έχω δει. 

Ξεκινούσε από ένα ριζοσπαστικό φεμινιστικό κομμάτι και στο δικαίωμα στη διασκέδαση των γυναικών, αλλά δεν έμενε μόνο εκεί. Ο Διόνυσος ήρθε για να αντιπροσωπεύει το δικαίωμα στους από κάτω να μην είναι σοβαροί, να διασκεδάζουν, να αφήνονται. Ο ίδιος ο Θεός έχει εκδιωχθεί και προδοθεί από την πατρίδα του, μια πατρίδα που αγαπά τους θεούς που κρατούν τη διασκέδαση για τον εαυτό τους όπως και οι ευγενείς και η εξουσία διατηρεί το προνόμιο της απελευθέρωσης από τα δεσμά του χρόνου και των κανόνων για αυτή. 

Ο Διόνυσος από την άλλη ήρθε για να μοιράσει το κρασί ως συμβολικό μέσο χαλάρωσης στο λαό, να κοινωνικοποιήσει το χορό, τη σεξουαλική ευχαρίστηση, το θέατρο, την ποίηση σε όλους. Και αυτό σοκάρει μια εξουσία που έχει συνηθίσει να επιβάλει τη σκληρή εργασία, την εγκράτεια, το σωματικό μόχθο, για τους υποτελείς της.

Ο Διόνυσος εμφανίζεται ως η εκπροσώπηση των απόκληρων και του περιθωρίου απέναντι στην συστημική καταπίεση.  Η εκδίκηση του δεν βασίζεται στην ωμή δύναμη, την οποία ο ίδιος ο προφήτης απορρίπτει ως κάτι κατώτερο, η εκδίκηση είναι  η άφεση των εξουσιαστών στην έκσταση των καταπιεσμένων. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται. 

Για αυτό και ο εντυπωσιακός χορός κινείται συχνά ανάμεσα στο κοινό, για αυτόν γίνεται κομμάτι του, όπως και ο ίδιος ο θεός. Ενώ η μπάντα στέκει υπερυψωμένη να εξιστορεί. Είναι η κατάληξη δίκαια και λογική; Σαφώς και όχι. Αλλά και πια εξέγερση ανθρώπων που τους έχει απαγορευτεί η πνευματική διασκέδαση και τους επιτρέπεται μόνο η σωματική και ψυχική καταπόνηση μπορεί, ή και πρέπει, να είναι;

Πάνος Χριστοδούλου, Βιοπαθολόγος/Εργαστηριακός Ιατρός, MSc Διοίκησης Μονάδων Υγείας, MSc Διατροφής, Τροφίμων και Μικροβιώματος, Υποψήφιος Διδάκτορας Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών, PGCert Διαχείρισης κρίσεων στη δημόσια υγεία και ανθρωπιστικής απάντησης