Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή – Η επιστροφή της Ρωσίας και οι πολύπλευροι ανταγωνισμοί

Σε πλήρη αναδιαμόρφωση σε σχέση με το στάτους που ίσχυε την τελευταία 5ετία οδηγείται ο παγκόσμιος αθλητικός χάρτης μετά την πρόσφατη απόφαση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να άρει πλέον τις κυρώσεις κατά του ρωσικού αθλητισμού. Σημειώνεται πως με άλλοθι την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, οι διεθνείς Αθλητικοί Οργανισμοί και φορείς με προεξάρχουσα την ίδια τη ΔΟΕ είχαν επιβάλει την απαγόρευση συμμετοχής σε Ρώσους αθλητές/τριες αλλά και ομάδες (όπως και σε Λευκορώσους) στον παγκόσμιο αθλητισμό. Πλέον μετά από χρόνια αυστηρών αποκλεισμών, περιορισμών και της επιβολής του καθεστώτος του «ουδέτερου αθλητή», η ηγεσία της ΔΟΕ αποφάσισε να ανοίξει τον δρόμο για την επανένταξη των ρωσικών ομάδων στις διεθνείς διοργανώσεις, με ορίζοντα τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Αντζελες το 2028.

Την ίδια στιγμή ωστόσο με το οικοδόμημα του εμπορευματοποιημένου αθλητισμού να αποτελεί πρόσφορο έδαφος για την έκφραση των γενικότερων γεωστρατηγικών ανταγωνισμών, η απόφαση της ΔΟΕ δεν έρχεται …αναίμακτα. Αντίθετα, όπως αποδείχθηκε από την πρώτη στιγμή της ανακοίνωσης πρόσφατα, τα νέα δεδομένα έριξαν με το …«καλημέρα» νέο νερό στον μύλο των πολύπλευρων ανταγωνισμών και στην περίπτωση της βιτρίνας του παγκόσμιου αθλητισμού.

Επιστροφή αλλά και πρωτόκολλα

Η ΔΟΕ επιχειρηματολογεί γύρω από το σκεπτικό της κινούμενη σε δύο πυλώνες: Τη «νομική διευθέτηση» και την «αρχή της μη διάκρισης». Η αναστολή της Ρωσικής Ολυμπιακής Επιτροπής είχε επιβληθεί με αιτιολογία ότι η Μόσχα είχε ενσωματώσει στις δομές της τις αθλητικές ενώσεις από περιοχές της Ανατολικής Ουκρανίας που στη διάρκεια του πενταετούς ιμπεριαλιστικού πολέμου ελέγχονται από τις ρώσικες δυνάμεις. Με τη νομική διαβεβαίωση ότι η Ρωσία αποσύρει τις δραστηριότητές της από τις περιοχές αυτές, η ΔΟΕ θεώρησε ότι το βασικό νομικό εμπόδιο ξεπεράστηκε. Η ΔΟΕ σημειώνει στο σκεπτικό της πως «οι αθλητές δεν πρέπει να κρατούνται όμηροι των κυβερνήσεών τους» και θα πρέπει να έχουν ίση πρόσβαση στη διεκδίκηση της συμμετοχής στις διεθνείς διοργανώσεις.

Με την απόφαση ανοίγει ο δρόμος για την κατάργηση της πρακτικής του «μεμονωμένου ουδέτερου αθλητή» που ίσχυε τα τελευταία χρόνια αρχικά για τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και μετέπειτα μόνο για την πρώτη, όπου αθλητές/τριες των δυο χωρών εμφανίζονταν σε μεμονωμένες παρουσίες και χωρίς να φέρουν τα σύμβολα των χωρών τους ή να γίνεται ανάκρουση των δυο ύμνων. Ωστόσο, η ΔΟΕ επέλεξε σε πρώτη φάση να κρατήσει μια διπλωματική ισορροπία όσον αφορά τα εθνικά σύμβολα, αφού παρότι επιτρέπει την πλήρη συμμετοχή αθλητών και ομάδων της χώρας, όσον αφορά την έπαρση της σημαίας και την ανάκρουση του ύμνου η απόφαση μετατέθηκε για το μέλλον.

Πέραν της ατομικής συμμετοχής αθλητών, η ΔΟΕ με σύστασή της προς τις Αθλητικές Ομοσπονδίες τις κάλεσε να άρουν τους περιορισμούς και στα ομαδικά αθλήματα, με την Παγκόσμια Ομοσπονδία Βόλεϊ να ακολουθεί τον δρόμο της αντίστοιχης του Υγρού Στίβου και της Ξιφασκίας, που έκαναν πράξη τη σύσταση της ΔΟΕ.

Παράλληλα, σε μια προσπάθεια να μειώσει τις αντιδράσεις σε όσους αντιτίθενται ή έχουν προηγούμενα με τον ρωσικό αθλητισμό (π.χ. Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου) η ΔΟΕ επέβαλε αυστηρά πρωτόκολλα προς τη ρωσική πλευρά για την υλοποίηση της απόφασης, απαιτώντας αυστηρούς ελέγχους αντιντόπινγκ.

Υπήρχαν λόγοι…

Η απόφαση της ΔΟΕ για την επιστροφή του ρωσικού αθλητισμού σίγουρα δεν μπορεί να θεωρηθεί κεραυνός εν αιθρία ούτε φυσικά επειδή υπήρξε καμιά σπουδαία αλλαγή στα αρχικά άλλοθι (π.χ. τέλος του πολέμου στην Ουκρανία) που δεν δικαιολογούσε πλέον τις κυρώσεις. Αντίθετα, η απόφαση έρχεται ως συνέπεια και της πίεσης τουλάχιστον την τελευταία διετία στους κόλπους της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής που δημιουργούσε ο αποκλεισμός της Ρωσίας για πολλούς λόγους. Οπως για παράδειγμα το «πάγωμα» στις σχέσεις με ρωσικές πολυεθνικές – κολοσσούς που στο παρελθόν είχαν συνάψει παχυλά χορηγικά συμβόλαια είτε με την ίδια τη ΔΟΕ είτε με τις Παγκόσμιες Αθλητικές Ομοσπονδίες για αθλητικές διοργανώσεις. Σε μια εποχή όξυνσης των ανταγωνισμών και αλλαγών στην παγκόσμια διακίνηση κεφαλαίων, η αναζήτηση νέων (παλιών) οικονομικών λύσεων φαντάζει ως μια ιδιαίτερη ευκαιρία για τη ΔΟΕ.

Την ίδια στιγμή η απουσία μιας παγκόσμιας αθλητικής δύναμης όπως η Ρωσία είχε τις δικές της συνέπειες στο ίδιο το αθλητικό προϊόν ειδικά σε δημοφιλή αθλήματα (στίβος, πόλο, βόλεϊ, χάντμπολ, μπάσκετ), με συνέπεια το ίδιο το προϊόν να κινδυνεύει με περαιτέρω απαξίωση. Κάτι που φυσικά εγκυμονεί την απώλεια των κερδών. Με την επιστροφή της Ρωσίας και την αύξηση του ανταγωνισμού σαφώς το ενδιαφέρον του προϊόντος ανεβαίνει, με ό,τι συνεπάγεται αυτό στα κέρδη.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2028 στο Λος Αντζελες, αποτελούν το ορόσημο των σχεδιασμών για τη ρωσική επιστροφή από πλευράς ΔΟΕ. Με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ μάλιστα, Ντόναλντ Τράμπ, να έχει τεθεί (τουλάχιστον μέχρι τώρα) υπέρ αυτού του ενδεχομένου, σε μια προσπάθεια να διαφημίσει τους αγώνες ως «παγκόσμια αθλητική συνάντηση» χωρίς παρατράγουδα ειδικά στην τελευταία του χρονιά ως Πρόεδρος των ΗΠΑ.

Αντιδράσεις και όξυνση των ανταγωνισμών

Οπως ήταν αναμενόμενο, η απόφαση αυτή προκάλεσε αίσθηση αλλά και περαιτέρω όξυνση των πολύπλευρων ανταγωνισμών που διεξάγονται, έχοντας ως βιτρίνα τον παγκόσμιο αθλητισμό. Η Ουκρανία, καθώς και πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Βρετανία, η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής αντέδρασαν με οργή, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «ντροπή» και «απόλυτο παραλογισμό». Υποστηρίζουν πως η επιστροφή της Ρωσίας, την ώρα που οι πολεμικές συγκρούσεις συνεχίζονται, αποτελεί «έμμεση επιβράβευση της επιθετικότητας και υποσκάπτει τις αξίες του Ολυμπισμού».

Μάλιστα στις ημέρες που ακολούθησαν την απόφαση της ΔΟΕ, οι αντιδράσεις έδειξαν να ανεβαίνουν κατά πολύ βαθμίδα φτάνοντας μέχρι και τους υψηλούς διοικητικούς θεσμούς της ΕΕ, με 9 ευρωπαϊκές χώρες να καταθέτουν αίτημα διακοπής της χρηματοδότησης σε αθλητικούς φορείς, της ΔΟΕ συμπεριλαμβανομένης, λόγω της συγκεκριμένης απόφασης. Στην επιστολή που συνυπογράφουν η Εσθονία, η Δανία, η Φινλανδία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Σουηδία πέραν της ΔΟΕ στοχοποιούνται επίσης η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Υγρού Στίβου και η αντίστοιχη της Ξιφασκίας, που ακόμα και πριν την απόφαση της ΔΟΕ είχαν ανοίξει την πόρτα επιστροφής στους Ρώσους αθλητές.

Ανυποχώρητη η Ομοσπονδία Στίβου

Την ίδια στιγμή η Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου (World Athletics) υπό την προεδρία του Βρετανού πρώην πρωταθλητή των μεσαίων αποστάσεων, Σεμπάστιαν Κόου, εξέφρασε ανοικτά τη διαφωνία της για την απόφαση της ΔΟΕ διατηρώντας τη στάση της για καθολικό αποκλεισμό της Ρωσίας, αρνούμενη να ακολουθήσει τη σύσταση της Ολυμπιακής Επιτροπής. Εκμεταλλευόμενη την αυτονομία που υπάρχει στο καθεστώς της ΔΟΕ για τις Αθλητικές Ομοσπονδίες, η World Athletics ξεκαθάρισε πως ενόψει και των Ολυμπιακών Αγώνων οι δικές της κυρώσεις προς τον ρωσικό στίβο που επιβλήθηκαν λόγω ντόπινγκ παραμένουν σε ισχύ.

Ετσι, καθώς η Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου έχει την αποκλειστική δικαιοδοσία για τα κριτήρια πρόκρισης στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο άθλημα του στίβου, χωρίς τη δική της έγκριση οι Ρώσοι αθλητές σε αυτήν τη φάση δεν θα μπορούν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή τους για τη διοργάνωση του Λος Αντζελες το 2028. Η Ρωσική Ομοσπονδία Στίβου (RAF) υποστήριξε ότι η απόφαση της World Athletics συνεχίζει τις διακρίσεις και προσέφυγε επίσημα στο Ανώτατο Αθλητικό Δικαστήριο (CAS) της Λοζάνης, σε μια προσπάθεια να ανατρέψει δικαστικά τον αποκλεισμό της από τον παγκόσμιο στίβο. Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας, Σεμπάστιαν Κόου, υπερασπίστηκε την απόφαση για τη διατήρηση των κυρώσεων «ελλείψει απτής κίνησης προς διαπραγματεύσεις για ειρήνη».

Σημειώνεται πως η WA το 2015 (έως τότε IAAF) είχε επιβάλει στον ρωσικό αθλητισμό πολυετή αποκλεισμό εξαιτίας μεγάλου σκανδάλου ντόπινγκ, ωστόσο το 2023 υπήρξε άρση των κυρώσεων καθώς εκτιμήθηκε πως η Ρωσία συμμορφώθηκε με τα πρωτόκολλα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Στίβου. Κάτι που ουσιαστικά δεν είχε πρακτικό αντίκρυσμα, αφού συνέπεσε με τον αποκλεισμό λόγω του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία.

Αναδημοσιεύεται από τον Ριζοσπάστη Σάββατο 1 Αυγούστου 2026 – Κυριακή 2 Αυγούστου 2026