Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος: Ο πολιτισμός δεν είναι εμπόρευμα ούτε πεδίο επιχειρηματικών deals

Με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, η κυβέρνηση έφερε και ψήφισε ένα ακόμη νομοσχέδιο που βαθαίνει την εμπορευματοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική αλλαγή, αλλά για μια στρατηγική επιλογή που μετατρέπει τον πολιτισμό ακόμη περισσότερο σε πεδίο επιχειρηματικής δράσης και κερδοφορίας. 

Η πολιτιστική μας κληρονομιά, πολύτιμη πηγή γνώσης, ιστορικής μνήμης και καλλιτεχνικής δημιουργίας, αντιμετωπίζεται πλέον καθαρά ως προϊόν προς εκμετάλλευση. Ο μορφωτικός, εκπαιδευτικός και κοινωνικός της χαρακτήρας παραμερίζεται, ενώ κυριαρχούν τα κριτήρια της αγοράς, της ανταγωνιστικότητας και της τουριστικής αξιοποίησης. 

Συνέχεια μιας διαχρονικής πολιτικής 

Το νομοσχέδιο αποτελεί συνέχεια μιας διαχρονικής πολιτικής: από τη μετατροπή του ΤΑΠ σε ΟΔΑΠ και την απόσπαση των μεγάλων μουσείων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, μέχρι την επέκταση των χορηγιών, των ιδιωτικών εκδηλώσεων σε αρχαιολογικούς χώρους, της εμπορικής χρήσης των μνημείων, της αύξησης των εισιτηρίων και της ιδιωτικοποίησης λειτουργιών μουσείων και αρχαιολογικών χώρων. 

Δεν πρόκειται μόνο για κυβερνητική επιλογή. Υλοποιείται η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αντιμετωπίζει τον πολιτισμό ως «αναπτυξιακό πόρο» και τις πολιτιστικές δραστηριότητες ως πεδίο επενδύσεων και επιχειρηματικότητας. Η πολιτιστική κληρονομιά και η καλλιτεχνική δημιουργία εντάσσονται στις λεγόμενες «πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες», με μοναδικό κριτήριο την ανταγωνιστικότητα και την κερδοφορία. 

Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε πως η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ ενέταξε εμβληματικά μνημεία στο Υπερταμείο. 

Με τη σύσταση Ανώνυμης Εταιρείας που αναλαμβάνει κρίσιμες αρμοδιότητες του ΟΔΑΠ, η διαχείριση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων περνά ακόμη περισσότερο στη λογική των business plans και των επιχειρηματικών συμφωνιών. Ανεξάρτητα από τον δημόσιο μανδύα της, η νέα εταιρεία λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, εξελίσσοντας ακόμη περισσότερο το ίδιο το κράτος σε μοχλό προώθησης της εμπορικής αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς. 

Δεν είναι τυχαίο ότι στο νομοσχέδιο δεν υπάρχει καμία ουσιαστική αναφορά στον μορφωτικό και κοινωνικό ρόλο του πολιτισμού. Αντίθετα, ως «ευρωπαϊκός εκσυγχρονισμός» παρουσιάζεται η μετατροπή των μνημείων σε τουριστικά προϊόντα και σκηνικά εμπορικών εκδηλώσεων. 

Την ίδια στιγμή, οι καλλιτέχνες και οι εργαζόμενοι στον πολιτισμό εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως «κόστος», ενώ στον οπτικοακουστικό τομέα ενισχύονται οι επενδύσεις και οι επιχειρηματικοί όμιλοι, ανοίγοντας παράλληλα δρόμο για μεγαλύτερο έλεγχο της χρηματοδότησης και του περιεχομένου της καλλιτεχνικής δημιουργίας. 

Κάτω τα χέρια από την πολιτιστική μας κληρονομιά 

Η πολιτιστική κληρονομιά ανήκει στον λαό και αποτελεί κοινωνικό αγαθό που πρέπει να προστατεύεται και να είναι ελεύθερα προσβάσιμο σε όλους. 

Υπερασπιζόμαστε έναν πολιτισμό που ανήκει στον λαό και όχι στην αγορά. Γιατί αυτό είναι το πραγματικά νέο και προοδευτικό. 

Αυτό δικαιούται ο λαός μας και αυτό χρειάζεται όλοι μαζί να διεκδικήσουμε. 

Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος