Violent Pornography (Η πείνα ως μορφή άσκησης πολιτικής και ελέγχου)

It’s a violent pornography

Choking chicks and sodomy

The kinda shit you get on your TV

Can you say “brainwashing?” (b-b-b-b-brainwashing)

It′s a non-stop disco

 (System of a down, Violent pornography)

Τι ακριβώς είναι το σώμα μας; Είναι ένα άθροισμα απλών βιοχημικών διεργασιών; Είμαστε μόνοι μας σε αυτό; Η εικόνα που έχουμε για αυτό είναι η εικόνα σε έναν απλό καθρέπτη, ή μια εικόνα μέσα από ένα παραμορφωμένο είδωλο, έναν καθρέπτη στον οποίο κάποιος ρίχνει συνεχώς νερό; Και αν ναι, ποιος και γιατί να το ρίχνει; 

Από πάντα το σώμα ήταν όχι μόνο η κατοικία του εκάστοτε ανθρώπου, αλλά και ένα υλικό στη διαμόρφωση της κοινωνίας. Επομένως, η ίδια η κοινωνία του προσέδιδε χαρακτηριστικά, ιδιότητες και ταμπέλες. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια με την επέλαση της εμπορευματοποίησης των πάντων, και το σώμα και η εικόνα που επικρατεί για αυτό έχουν καταστεί εμπορεύματα. 

Σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώθηκε και η βιομηχανία της δίαιτας (με κερδοφορία 70 με 80 δις δολάρια το χρόνο στις ΗΠΑ): 

δημιούργησε ανασφάλειες εκεί που δεν υπάρχουν,

κατασκεύασε μη ρεαλιστικά πρότυπα που ένα ελάχιστο ποσοστό του πληθυσμού μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτά χωρίς παρεμβάσεις,

εξύψωσε το αδύνατο σώμα σαν να είναι ‘ιδανικό’/αρετή.

Ο κόσμος δεν αγοράζει απλώς το αδύνατο σώμα, αλλά τη φαντασίωση που έχει χτιστεί γύρω από αυτό μέσα από τη χρόνια πλύση εγκεφάλου λόγω συστηματικής έκθεσης σε πολύ καλά στημένο μάρκετινγκ. Και ύστερα, το συντηρούμε κι εμείς οι ίδιοι εν αγνοία μας και κάπως έτσι διαιωνίζεται. Η φαντασίωση του τι θα κερδίσεις αποκτώντας ένα πιο αδύνατο σώμα περιλαμβάνει μια πιο «επιτυχημένη» ζωή, να φαίνεται ότι έχεις αυτοέλεγχο, πράγματα που ουδεμία σχέση δεν έχουν με το αδύνατο σώμα. 

Ένας άνθρωπος δεν σημαίνει ότι τα έχει όλα λυμένα ή ότι τα πάει καλά με τον εαυτό του απλά και μόνο επειδή έχει αδύνατο σώμα. Καμιά φορά ισχύει και ακριβώς το ανάποδο. Τα άτομα που είναι πιο κοντά σε αυτό που προβάλλεται σαν πρότυπο υποφέρουν και από χειρότερη δυσαρέσκεια σώματος, γιατί κατάλαβαν ότι δεν ήταν αυτό το θέμα τους τελικά ή αυτό που θα τους έκανε ευτυχισμένους/θα τους έλυνε δια μαγείας όλα τους τα προβλήματα. Συχνά βιώνουν ένα απίστευτο κενό. 

Όσο καταναλώνεις, ποτέ δεν πρόκειται να έρθει η λύση και η ανακούφιση που αναζητάς, γιατί ποτέ δεν θα νιώσεις αρκετά καλή/καλός, αφού δεν θα σε αφήσουνε σε ησυχία! «Αδυνάτισες; Τώρα, όμως, δεν έχεις αρκετά μεγάλα ή γυμνασμένα οπίσθια.», «Τώρα σου μειώθηκε το στήθος. Πρέπει να βάλεις πλαστικά/να κάνεις προσθετική.», «Πρέπει να βάλεις και χείλη.», «Φτιάξε και τη μύτη σου», «Τώρα πρέπει και να μην γεράσεις.», «Κάνε και προληπτικό μποτοξάκι από τα 28 να προλάβεις τις πρώτες ρυτίδες», «Πάρε μέρος και σε έναν νέο διαγωνισμό που κληρώνει». Και γενικά δεν θα σε αφήσουν ποτέ σε ησυχία γιατί διαφορετικά θα σταματήσεις να καταναλώνεις. Το θέμα δεν ήταν ποτέ η υγεία. Ήταν η χειραγώγηση.

Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν επανέλθει τα πρότυπα που θέλουν τις γυναίκες νέες, μικρόσωμες, χωρίς άποψη, με τακούνια και φτιαγμένο μαλλί και μακιγιάζ να μαγειρεύουν όλη μέρα μέσα στο σπίτι, από τότε που έχει υπάρξει άνοδος της ακροδεξιάς. Και επίσης δεν είναι τυχαίο ότι την ίδια περίοδο των αντίστοιχων αντρικών προτύπων, του alpha male, του γυμναστηριακού με τις φέτες και το πάντα σηκωμένο (από την κόκα ή τα φάρμακα) πουλί,  του brutal πλούσιου επιβήτορα, έχουν αυξηθεί και οι γυναικοκτονίες, εκτός από τη χρήση ουσιών και τους αιφνίδιους θανάτους από καρδιαγγειακά. 

Διαμορφώνονται έτσι κυρίαρχα πρότυπα και στερεότυπα, τα οποία καταπιέζουν και τους άνδρες και τις γυναίκες, αλλά και τις μεταξύ τους σχέσεις. Αν το μόνο που σε ενδιαφέρει είναι πόσο τρως και πόσο ζυγίζεις, κυριολεκτικά μπορείς να περάσεις ολόκληρη τη μέρα σου, χωρίς να έχεις τη δυνατότητα να σκεφτείς οτιδήποτε άλλο! Από άποψη χρόνου και χώρου μέσα στο μυαλό σου. Αλλά ακόμη μπορεί να σου λείπει και η απαραίτητη ενέργεια για να μπορέσεις να σκεφτείς! 

Όταν η όλη σου η σκέψη είναι να μετράς θερμίδες, ώστε το σώμα σου να μοιάζει στο πρότυπο που σου επέβαλαν, τότε πιθανώς σε έχουν κάνει να το αντιλαμβάνεσαι σαν ένα παθητικό σκεύος, το οποίο έχει χρέος να είναι ελκυστικό για να προσεγγίσει τον ιδανικό predator.

Και από την άλλη, αν το μόνο που κάνεις είναι να μετράς θερμίδες ώστε το σώμα σου να είναι πιο κοντά στην εικόνα του κάθε stallion πορνοστάρ, το βλέπεις σαν ένα εργαλείο επιβολής της κυριαρχίας σου στη γυναίκα με αιχμή του δόρατος το προφανές (είναι εντυπωσιακό πως ο ανδρισμός ανάγεται σε αυτό ακόμα και από κατά τα άλλα προοδευτικές και επαναστατικές εκπομπές και περσόνες).

Τελικά και οι δύο φυλακίζονται τόσο σε στερεότυπα όσο και σε σώματα που δεν τους εκφράζουν, χάνουν τη βαρύτητα που έχει η ίδια η προσωπικότητα τους, χάνουν τη διαδικασία της προσέγγισης και της δημιουργίας ανθρώπινων σχέσεων. Όλα περιορίζονται και ανάγονται σε χημικές ενώσεις και θερμίδες που υποτάσσονται στη βιομηχανία της δίαιτας που δεν απέχει και πολύ σε λογική από τη βιομηχανία του πορνό, αντικειμενοποιώντας το σώμα, εκμηδενίζοντας τις ανθρώπινες σχέσεις και ανάγοντάς τες σε συναλλαγές. 

Από την άλλη, εάν τρως και είσαι επαρκώς σιτισμένη και σιτισμένος, ο εγκέφαλός σου λειτουργεί και έχεις τον χρόνο και την ενέργεια για να σκεφτείς και να αναλογιστείς, να πάρεις θέση, να αντιδράσεις, να αντισταθείς. Κάτι που φυσικά δεν το θέλουν όσοι βολεύονται από την απουσία σκέψης. Όπως είχε πει και η Γώγου, το μυαλό είναι ο στόχος. Το σώμα απλώς είναι η πρόφαση. Γι’ αυτό και σε κάποιες αιρέσεις χρησιμοποιούν τον έλεγχο του φαγητού για να μπορούν να χειραγωγούν πιο εύκολα τα άτομα. 

Όμως, ούτε αυτές οι αιρέσεις ούτε η βιομηχανία της δίαιτας δεν νοιάζονται για την υγεία κανενός και καμίας. Δεν νοιάστηκαν και ποτέ. Αυτό ήταν απλά το πρόσχημα. Η πείνα είναι το τελευταίο καταφύγιο καθυπόταξης από την πλευρά του συστήματος, η πείνα καθορίζει την πολιτική του 21ου αιώνα. Όποιος σε ταΐζει είναι ο θεός σου ανέφερε ο Stephen King στο Salem ‘s Lot. Και όσο σε κρατάει νηστικό τόσο θα τον επικαλείσαι και θα τον λατρεύεις περισσότερο. Η βιοπολιτική του νεοφιλελευθερισμού στοχεύει στο δίπτυχο έλεγχος και χειραγώγηση. Και δημιουργεί μια γενιά ανθρώπων που αγχώνονται για το μαγιό που θα φορέσουν στην παραλία και θα παραβλέψουν ότι και η παραλία είναι κλεμμένη και η είσοδος πλέον είναι σε διψήφιο νούμερο ευρώ. 

Κωνσταντίνα Κατσανά, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος M.Sc. Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πιστοποιημένη Σύμβουλος για τον Διαισθητικό Τρόπο Διατροφής 

Πάνος Χριστοδούλου, Βιοπαθολόγος/Εργαστηριακός Ιατρός, Ιατρός Δημόσιας Υγείας και κοινωνικής Ιατρικής, MSc Διοίκησης Μονάδων Υγείας, MSc Διατροφής, Τροφίμων και Μικροβιώματος, Υποψήφιος Διδάκτορας Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών, PGCert Διαχείρισης κρίσεων στη δημόσια υγεία και ανθρωπιστικής απάντησης