Ένα σχόλιο για την Κούβα, τον ιμπεριαλισμό και την αλληλεγγύη

«Η ιστορία δεν είναι ο χώρος της ευδαιμονίας· η ευτυχία έχει λευκές σελίδες εκεί», δίδασκε ο Χέγκελ, υπενθυμίζοντάς μας και σήμερα ότι η ιστορία όταν προχωράει μπροστά, δεν προχωράει μέσα από ήρεμες διαδικασίες.

Λίγο πριν το ξέσπασμα του Γ’ ΠΠ, -αν αυτός δεν έχει ήδη αρχίσει-, πολλοί αναμένουν την κίνηση ματ του Τραμπ απέναντι στην Κούβα. Καμία προφητεία.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει βάλει από καιρό στο στόχαστρο το μικρό νησιωτικό κράτος που παρά την οικτρή του οικονομική κατάσταση, συνεχίζει να αποτελεί ένα «αγκάθι» για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Όχι γιατί είναι ένα κράτος που οικοδομεί σοσιαλισμό, εφόσον δεν οικοδομεί κανέναν σοσιαλισμό. Αλλά γιατί η ιστορική της διαδρομή και η συγκυρία μετά τις ανατροπές του 89-91, την έφεραν στην αγκαλιά της Ρωσίας και του υπό διαμόρφωση ευρωασιατικού ιμπεριαλιστικού άξονα, συνδέοντας την μοίρα της με την μοίρα των μεγάλων εχθρών της Ουάσιγκτον.

Η Κούβα σήμερα είναι μια αποστεωμένη αδύναμη χώρα, που το εμπάργκο και οι ανεπαρκώς ανεπτυγμένες παραγωγικές της δυνάμεις την έχουν οδηγήσει από το ’90 στο σταδιακό άνοιγμα της οικονομίας της στην ελεύθερη αγορά. Το μεικτό οικονομικό μοντέλο της δεν αποτελεί εχέγγυο σοσιαλισμού και οι ελλείψεις της σε πρώτες ύλες και βασικά αγαθά μαζί με το μεγάλο εξωτερικό της χρέος θα γίνουν το μέσο πίεσης για αρχίσει να υποδέχεται ξένες επενδύσεις. Παρά το ότι σε συμβολικό επίπεδο, η Κούβα παραμένει το «νησί της επανάστασης», η αλήθεια είναι ότι η τωρινή εικόνα της δεν είναι αντιπροσωπευτική μιας κοινωνίας που μπορεί να αποτελεί φάρο για τους λαούς αυτού του κόσμου.

Η κουβανική επανάσταση του 1956-1959, μολονότι ακολούθησε την πορεία που ακολούθησαν όλες οι επαναστάσεις του 20ού αιώνα, άφησε ένα ιδιαίτερο αποτύπωμα στην συλλογική συνείδηση και μνήμη. Οι εμβληματικές και σχεδόν μυθολογικές φιγούρες των Τσε, Φιντέλ, Σιενφουέγος, η επιβλητική είσοδος στην Αβάνα και η ισοπέδωση των αντεπαναστατών στον Κόλπο των Χοίρων, συνδυαστικά με το ότι η χώρα αυτή προσπαθούσε να επιβεβαιώσει τον εαυτό της ακριβώς δίπλα από τη μήτρα του καπιταλισμού, έφτιαξαν το τοτέμ της Κούβας. Ένα ιερό τοτέμ στο οποίο έχουν επενδυθεί εκατομμύρια συγκινήσεις, ελπίδες, και αφηγήματα.

Όμως, η προσήλωση στα εντυπωσιακά πολεμικά επιτεύγματα των επαναστατών και στις ηρωικές ιστορίες από τα βουνά της Σιέρα Μαέστρα, επέδρασε ταυτόχρονα και αρνητικά.

Η συνείδηση πολλών κομμουνιστών γέμισε από τις λαμπρές σελίδες στα πεδία των μαχών, στερώντας έτσι τον χώρο στον προβληματισμό σε σχέση με τις συνθήκες σοσιαλιστικής οικοδόμησης μιας χώρας που βασίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά στις εισαγωγές, αντί να χτίσει τη δική της βιομηχανική βάση. Ασφαλώς και το εμπάργκο έπαιξε τον ρόλο του, εντούτοις δεν είναι σωστό ή αδυναμία της Κούβας να οργανώσει την δική της παραγωγή μέσων παραγωγής να αναχθεί αποκλειστικά σε έναν εξωτερικό παράγοντα.

Τα λάθη και οι παρεκκλίσεις του ΚΚ Κούβας οφείλονται πρώτα και κύρια στον εαυτό του. Η Ιστορία θα το κρίνει για τις γραμμές άμυνας και για τους συμβιβασμούς, για την ανυποχώρητη στάση όταν έπρεπε και για τις υποχωρήσεις όταν δεν έπρεπε και στο τέλος του δρόμου θα του επιφυλάξει αυτό που νομοτελειακά (δηλαδή αναγκαστικά) θα ερχόταν υπό το βάρος όλων αυτών των συνθηκών.

Αυτά όλα όμως, είναι αδιάφορα τώρα. Οι λαοί όλου του κόσμου θα πρέπει να στηρίξουν με όλη την ψυχή τους τον κουβανικό λαό, κατά τον ίδιο τρόπο που πρέπει να υποστηρίζεται γενικά κάθε άλλος λαός που στενάζει κάτω από την καπιταλιστική εκμετάλλευση. Εν ολίγοις, η παγκόσμια εργατική τάξη πρέπει να στηρίζει τον εαυτό της.

Τελικά, στο πρόσωπο των Κουβανών, είναι λάθος να βλέπουμε έναν επαναστατικό ή επαναστατημένο λαό. Η επαναστατικότητα είναι πλέον ένα δυνητικό χαρακτηριστικό του κουβανικού λαού, όπως και κάθε άλλου λαού στην οποιαδήποτε χώρα. Από κει και πέρα, η σοσιαλιστική ιστορία έχει μηδενίσει για το κράτος της Κούβας, το οποίο ήδη αρχίζει να ανατοποθετείται στο παρόν, λαμβάνοντας πολύ σοβαρά υπόψιν την νέα διεθνή αρχιτεκτονική, τις συμμαχίες, την ανισορροπία και την ίδια την ευαλωτότητά του.

Λ.Σ.